В Евразийском национальном университете имени Л.Н. Гумилева состоится защита диссертации на соискание степени доктора философии (PhD) Какабаевой Динары Сериковны на тему Формирование профессиональной позиции будущего педагога-психолога посредством арт-технологий по образовательной программе «8D01103 – Педагогика и психология».
Диссертация выполнена на кафедре «Кафедра Педагогики» Евразийского национального университета имени Л.Н. Гумилева.
Язык защиты - на русском
Официальные рецензенты:
Абильдина Салтанат Қуатовна – доктор педагогических наук, профессор, профессор-исследователь, НАО «Карагандинский национальный исследовательский университет имени академика Е.А.Букетова» (г. Караганда, Республика Казахстан);
Қасен Гульмира Аманқызы– кандидат педагогических наук, доцент кафедры общей и прикладной психологии,Казахский национальный университет имени аль-Фараби (КазНУ) (г.Алматы, Республика Казахстан).
Временные члены Диссертационного совета:
Пазылова Меруерт Ермекбаевна – доктор педагогических наук, профессор кафедры "Педагогика", Нукусский государственный педагогический институт им. Ажинияза (г. Нукус, Республика Каракалпакстан);
Рапикова Сандугаш Ануарбековна– доктор философии (PhD), главный специалист лаборатории лидерства в образовании АО" Национальный центр повышения квалификации "Өрлеу" (г. Алматы, Республика Казахстан);
Ксембаева Сауле Камалиденовна- кандидат педагогических наук, профессор кафедры "Личностное развитие и образование", НАО "Торайгыров университет" (г. Павлодар, Республика Казахстан).
Научные консультанты:
Абибулаева Айжан Будановна – доктор педагогических наук, профессор кафедры «Педагогика», НАО «Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева» (г. Астана, Республика Казахстан);
Чекалева Надежда Викторовна - доктор педагогических наук, профессор Омского государственного педагогического университета (г.Омск, Российская Федерация).
Защита состоится: 10 июля 2026 года 10:00 часов в Диссертационном совете по направлению подготовки кадров «8D011 – Педагогика и психология» по образовательной программе «8D01103 – Педагогика и психология» Евразийского национального университета имени Л.Н. Гумилева. Проведение заседания диссертационного совета в онлайн формате.
Ссылка: https://clck.ru/3TybPd
Адрес: г. Астана, ул. А.Янушкевича, 6, аудитория 106.
Аннотация (рус.):АННОТАЦИЯ Динара Серікқызы Қакабаеваның «Арт-технология арқылы болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастыру» атты диссертациялық жұмысы 8D01103 – «Педагогика және психология» білім беру бағдарламасы бойынша философия докторы (PhD) дәрежесін алуға ұсынылған. Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Әлеуметтік қайта құрулар, экономикалық дамудың жаңа стратегиялық бағыттары және қоғамдық үдерістердің қарқынды өзгеруі білім беру жүйесіне, сондай-ақ тұтас білім беру кеңістігіне қойылатын талаптардың айтарлықтай артуына ықпал етті. Қазақстан Республикасының қазіргі білім беру кеңістігі жоғары оқу орындарында бакалаврларды даярлау сапасын арттыруға және психологиялық қызметтің рөлін күшейтуге бағытталған белсенді жаңғырту кезеңін бастан өткеруде. Мамандарды даярлау үдерісі студенттің тұлғалық дамуын қамтамасыз етуге, оның кәсіби құзыреттіліктерін, танымдық қабілеттерін қалыптастыруға, сондай-ақ кәсіби және әлеуметтік ортада табысты өзін-өзі жүзеге асыруына мүмкіндік беретін негізгі құзыреттерін жетілдіруге бағдарланған. Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауларында білім беру жүйесін дамыту және жоғары білікті кадрларды даярлау қоғам мен экономиканың тұрақты дамуын қамтамасыз ететін стратегиялық ресурс ретінде айқындалған. Бұл өз кезегінде студенттерді даярлаудың мазмұны мен әдістерін жетілдіруге бағытталған ғылыми зерттеулердің әлеуметтік маңыздылығын арттырады. «Қазақстан Республикасында жоғары білім мен ғылымды дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасына» сәйкес студенттердің үздіксіз кәсіби білім алуына жағдай жасау, білім беру бағдарламаларының құзыреттілік мазмұнын кеңейту және кәсіби даярлау үдерісіне заманауи технологияларды енгізу міндеттері айқындалған. Аталған құжатта түлектердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және ұлттық білім беру жүйесінің экспорттық әлеуетін кеңейтуге ерекше назар аударылған. Басым бағыттардың қатарында кәсіби құзыреттілікті қалыптастыру, эмоционалдық интеллектіні дамыту, зерттеушілік дағдыларды жетілдіру және инновациялық-технологиялық қызметке даярлықты қамтамасыз ету мәселелері белгіленген. Сонымен қатар, болашақ мамандарды кәсіби даярлау үдерісінде заманауи технологияларды қолданудың аталған сапаларды тиімді дамытудың маңызды құралы екендігі ерекше атап көрсетілген. Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің нормативтік-құқықтық құжаттарында жаңа кәсіби стандарттар аясында кәсіби педагогикалық қызметтің мазмұны мен сапасына қойылатын бірыңғай талаптарды қамтамасыз ету қажеттілігі ерекше атап көрсетілген. Бұл өз кезегінде педагог-психологтарды білім беру үдерісінің негізгі субъектілері ретінде сапалы әрі білікті даярлауға қойылатын талаптардың өзектілігін негіздейді. Отандық жоғары білім беру жүйесінің негізгі міндеттерінің бірі – университеттердің ресурстық әлеуетін нығайту, оқу және ғылыми қызметтің практикалық-бағдарланған құрамдас бөлігін кеңейту, сондай-ақ адами капиталды сақтау мен дамытуға бағытталған инвестициялық белсенділікті арттыру болып табылады. Қазіргі білім беру үрдістері жағдайында жоғары мектептің басты мақсаты білім, білік және дағдылар жүйесін меңгертумен ғана шектелмей, олардың негізінде тұлғаның тұтас жеке, әлеуметтік және кәсіби ұстанымын қалыптастыру болып айқындалады. Мұндай ұстаным ақпаратты өз бетінше іздеу, талдау және тиімді пайдалану қабілетін, сондай-ақ қарқынды өзгеріп отырған әлем жағдайында кәсіби қызметті ұтымды әрі нәтижелі ұйымдастыра білу дағдыларын қамтиды. Қазіргі әлеуметтік-мәдени жағдай кәсіби міндеттерді дербес, шығармашылық және жаңашылдық тұрғыда шеше алатын, өз қызметін жалпыадамзаттық және кәсіби құндылықтарды кіріктіру негізінде жүзеге асыратын педагог-психолог тұлғасына жоғары талаптар қояды. Педагог-психолог заманауи технологиялардың алуан түрлілігінде еркін бағдарлай алуға, өзінің кәсіби мінез-құлық стратегиясын қалыптастыруға, жеке көзқарасын ғылыми тұрғыдан негіздеп қорғай білуге, психологиялық-педагогикалық практика саласындағы мүмкіндіктерін шынайы бағалауға, сондай-ақ қабылданған шешімдер үшін жауапкершілік алуға дайын болуы тиіс. Болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастыру білім беру ортасының қарқынды дамуы жағдайында оның кәсіби функцияларын табысты орындауының маңызды шарты болып табылады. Осы тұрғыдан алғанда, арт-технологияларды қолдану студенттің кәсіби санасындағы эмоционалдық-құндылықтық және когнитивтік салалардың үйлесімді бірлігін қамтамасыз ететін кәсіби ұстаным компоненттерін дамытуға бағытталған инновациялық бағыт ретінде қарастырылады. Ғалымдардың зерттеулері педагог-психологтарды заманауи даярлау рефлексиялық, эмпатиялық және коммуникативтік құзыреттерді, сондай-ақ аналитикалық және креативті ойлау қабілеттерін дамытуды талап ететінін дәлелдейді. Бұл міндеттерді арт-технологияларды қоса алғанда, инновациялық педагогикалық технологияларды қолданусыз тиімді жүзеге асыру мүмкін емес. Арт-технологиялар (оқытудың және өзін-өзі танытудың шығармашылық әдістері ретінде) болашақ педагог-психологтардың кәсіби ұстанымын дамытуға, олардың кәсіби өсуге деген ынтасын нығайтуға, сондай-ақ эмоционалдық сезімталдығы мен кәсіби рефлексиясын қалыптастыруға ықпал етеді. Мұндай тәсілдер болашақ педагог-психологтардың тұлғалық кемелденуін қамтамасыз етіп, олардың кәсіби ортаға бейімделуіне және тұрақты кәсіби құндылықтарды қалыптастыруына мүмкіндік береді. Осылайша, болашақ педагог-психологтардың кәсіби ұстанымын қалыптастыру мәселесін қою және оны даярлау үдерісіне арт-технологияларды енгізу арқылы шешу Қазақстандағы білім беру реформасының өзекті талаптарына жауап береді әрі инновациялық және шығармашылық кәсіби білім беруге бағдарланған халықаралық заманауи үрдістерді айқындайды. Кәсіби даярлау барысында болашақ педагог-психологтардың кәсіби ұстанымын қалыптастыруда белгілі бір олқылықтардың орын алатыны байқалады. Аталған олқылықтарды арт-технологияларды қолдану арқылы түзетуге және жетілдіруге мүмкіндік бар. Сонымен қатар, арт-технологиялардың жоғары оқу орындарының оқу үдерісіне оқыту құралы ретінде енгізілуі олардың дидактикалық және теориялық негіздерін айқындауға, осы бағыттағы алғышарттарды жүйелеуге, сондай-ақ арт-технологиялар арқылы болашақ педагог-психологтардың кәсіби ұстанымын қалыптастыру мәселелеріне арналған жеткілікті ғылыми-зерттеу материалдарының жинақталуына негіз болады. Зерттеудің тұжырымдамалық негіздері З. Фрейд, A. Aдлер, Ф. Перлз, Дж. Уотсон, К. Роджерс, Э. Берн, Г. Нойфельд, О. Шармер және басқа да ғалымдардың еңбектерінде қаланған. Қазақстандық және ресейлік көптеген ғалымдардың зерттеулерінде мамандарды кәсіби қызметке даярлау тұлғаның кәсіби қалыптасуының маңызды кезеңдерінің бірі ретінде қарастырылады. Атап айтқанда, бұл мәселе В.Н. Мезинова, Э.Ф. Зеер, З.А. Оруджев, А.К. Маркова, Л.Н. Маркина, Н.В. Хмель, А.А. Бейсенбаева, К.К. Жампеисова, Н.Н. Хан, К.М. Беркімбаев, С.Т. Мұхамбетжанова, У.М. Әбдіғапбарова, Л.М. Нарикбаева, Ш.Т. Таубаева және басқа да ғалымдардың еңбектерінде жан-жақты қарастырылған. Әртүрлі мамандарды кәсіби даярлау мәселесі Н.Ф. Талызина, Н.Г. Печенюк, Л.Б. Хихловский, Л.В. Островская және басқа да ғалымдардың еңбектерінде көрініс тапқан. Педагогикалық жоғары оқу орындары студенттерінің кәсіби даярлығы мәселесі С.Х. Джалилова, В.П. Кузовлев, Н.Д. Хмель, А.Б. Абибулаев еңбектерінде жан-жақты зерттелген. Студенттерді кәсіби даярлау мәселелерін зерттеуге ресейлік ғалымдардың еңбектері елеулі үлес қосты, оларда аталған мәселенің әртүрлі аспектілері ашып көрсетілген, атап айтқанда: – адамгершілік тұрғысынан даярлау (В.В. Дудченко); – жоғары оқу орнында кәсіби даярлау үдерісіндегі тұлғалық-кәсіби даму (Л.В. Темнова); – студенттердің кәсіби психологиялық білімдерді меңгеруге тұлғалық даярлығын қалыптастыру және дамыту (М.В. Новиков). – кәсіби өзін-өзі айқындау үдерісіндегі кәсіби мансап туралы түсініктер (Н.Л. Кырт; – әртүрлі кәсіби топтардағы маман тұлғасы мен оның қызметі туралы әлеуметтік түсініктер (Л.В. Мардахаев, А.М. Егорышев); – кәсіби-тұлғалық портрет (Т.А. Верняева); – мамандық таңдаудың психологиялық ерекшеліктері (О.Б. Полякова); – кәсіби менталитеттің қалыптасуы (Д.В. Оборина). Жоғары мектеп педагогикасы бойынша жүргізілген зерттеулерде педагогикалық қызмет аясында тұлғаның қалыптасу үдерісінің жалпы заңдылықтары айқындалған (О.А. Абдуллина, Н.В. Кузьмина, В.А. Сластенин, Т.И. Шамова, А.И. Щербаков және т.б.). Сонымен қатар кәсіби қызметке даярлықтың тұлғалық даму тұрғысынан ерекшеліктері де қарастырылған (В.И. Загвязинский, С.Б. Елканов, В.А. Кан-Калик, И.А. Колесникова, Н.Б. Крылова, В.В. Сериков, Е.Н. Шиянов және т.б.). Маманның кәсіби ұстанымы мәселесіне жүгіну педагогикалық қызметтегі кәсіби маманның әртүрлі көріністерінің мәндік сипаттамаларын және оны қалыптастыру құралдарын зерттейтін қазіргі ғылыми еңбектерде кеңінен кездеседі. О.Л. Берак, А.В. Мудрик зерттеулерінде педагогикалық қызмет әрбір нақты маманның кәсіби ұстанымын білдіретін ерекше тұлғалық құрылым ретінде қарастырылады. Педагогикалық білім беру теориясында кәсіби ұстаным кәсіби құзыреттіліктің ажырамас құрамдас бөлігі ретінде (С.Г. Вершловский, И.А. Колесникова, А.К. Маркова), педагогикалық мәдениеттің құрамдас бөлігі ретінде (Е.В. Бондаревская, Т.Ф. Белоусова) және педагогикалық қызметті жүзеге асырудың қажетті шарты ретінде (Е.С. Заир-Бек, В.В. Ксенофонтова) қарастырылады. «Ұстаным» категориясын зерттеудің жекелеген аспектілері К.А. Абульханова-Славская, И.С. Кон, Л.Н. Маркина, В.И. Сперанский және басқа да ғалымдардың еңбектерінде ашып көрсетілген. Аталған мәселе ғылыми әдебиеттерде әртүрлі тұрғыдан қарастырылғанына қарамастан, бұл оны зерттеудің теориялық-әдіснамалық негіздерін айқындауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жүргізілген контент-талдау нәтижелері арт-технологиялардың оқу құралы ретінде ғылыми зерттеулерде дербес нысан ретінде жеткілікті деңгейде қарастырылмағанын көрсетеді. Қарастырылып отырған мәселені шешу аясында қазіргі психологиялық білім беру тұжырымдамаларында болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын арт-технологиялар арқылы қалыптастыру міндеті айқындалған. Педагог-психологтарды арт-технологияларды қолдануға даярлауды арт-педагогика, арт-терапия, креативті психология, инклюзивті білім беру және шығармашылық психологиясы сияқты терең әрі жан-жақты зерттелген бағыттар контексінде қарастырған орынды. Арт-терапия мен арт-технологияларды практикалық психология мен педагогикада қолдану мәселелерімен шетелдік және қазақстандық ғалымдар айналысқан, олардың қатарында С.И. Бакалтер, C. Malchiodi, D. Edwards, И.П. Калошина, А.В. Пруцков, И.В. Сусанина, З.Б. Мадалиева, Г.А. Қасен, А.Б. Айтбаева және басқа да зерттеушілер бар. Жоғарыда айтылғандарды жинақтай келе, жоғары оқу орны жағдайында болашақ педагог-психологтардың кәсіби ұстанымын арт-технологиялар арқылы қалыптастыру мәселесінің өзектілігі мен маңыздылығына қарамастан, жеткілікті деңгейде зерттелмегенін атап өткен жөн. Психологиялық-педагогикалық және ғылыми-әдістемелік әдебиеттерді талдау, сондай-ақ жоғары мектеп тәжірибесін зерделеу нәтижесінде төмендегідей қайшылықтар анықталды: – болашақ педагог-психологтардың кәсіби ұстанымын арт-технологиялар арқылы қалыптастыру қажеттілігі мен аталған үдерістің әдістемелік және технологиялық қамтамасыз етілуінің жеткіліксіздігі арасындағы қайшылық; – болашақ педагог-психологтардың кәсіби ұстанымының мәнін ғылыми тұрғыдан негіздеу қажеттілігі мен оны арт-технологиялар арқылы қалыптастырудың құрылымдық-технологиялық тәсілінің болмауы арасындағы қайшылық; – еңбек нарығында бәсекеге қабілетті педагог-психологты қалыптастыру талабы мен оның кәсіби ұстанымын қалыптастыру үдерісіне жеткілікті тиімді жағдайлардың жоқтығы арасындағы қайшылық. Жоғарыда аталған қайшылықтардың жиынтығы зерттеу тақырыбын айқындады: болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын арт-технология арқылы қалыптастыру. Зерттеудің мақсаты – болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын арт-технологиялар арқылы қалыптастыру үдерісінің теориялық-әдіснамалық негізін айқындау және оны әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз ету. Зерттеу нысаны – жоғары оқу орнында болашақ педагог-психологты кәсіби даярлау үдерісі. Зерттеу пәні – болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын арт-технологиялар арқылы қалыптастыру мүмкіндіктері. Зерттеу гипотезасы: егер болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын арт-технологиялар арқылы қалыптастыру үдерісінің әдіснамалық және технологиялық негіздемесі әзірленсе, онда оның көрінісі неғұрлым айқын болады, өйткені оның мазмұны мен қалыптасу тетіктері айқындалған теориялық-әдіснамалық негіздер мен құрылымдық-технологиялық шешімдер негізінде іске асырылады. Зерттеу мақсатына сәйкес төмендегідей міндеттер қойылды: 1. болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың теориялық-әдіснамалық негіздерін айқындау; 2. арт-технологиялар арқылы болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың мазмұны мен тетіктерін анықтау; 3. болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың құрылымдық-технологиялық моделін әзірлеу. 4. болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың құрылымдық-технологиялық моделінің тиімділігін эксперименттік тұрғыда тексеру. Зерттеудің жетекші идеясы – болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын арт-технологиялар арқылы қалыптастыру олардың кәсіби құзыреттілігінің мазмұнын байытады деген тұжырымға негізделеді. Диссертациялық зерттеудің теориялық-әдіснамалық негізі ғылыми әдебиеттерде ұсынылған философиялық, педагогикалық, психологиялық және әдіснамалық тәсілдердің кең ауқымына сүйенеді: – білім беру жүйесінің мәні, даму тенденциялары мен перспективалары туралы тұжырымдамалар мен теориялық қағидалар: Н.Д. Хмель, Ш.Т. Таубаева, Х.Т. Шерьязданова, А.А. Молдажанова және т.б.; – кәсіби қызмет педагогикасы мен психологиясының теориялық қағидалары: Э.Ф. Зеер, П.Ф. Кубрушко, М.М. Левина, И.А. Просандеева, Н.М. Стукаленко. – шығармашылық, креативтілік және арт-технологиялар саласындағы зерттеулер: Дж. Гилфорд, Е.Е. Туник, П. Торранс, В.И. Андреев, Я.А. Пономарев, С.В. Старикова, К. Роджерс, Э. Крамер, М. Наумбург, А. Маслоу, Н.А. Сакович, Л.Д. Лебедева, А.И. Копытин, А.И. Кириллова, К. Тисдейл, А.К. Мынбаева, А. Смайлова, А.А. Булатбаева, С.А. Жолдасбекова, Д.П. Мәди́ева, Г.С. Қаратаева, А.Б. Айтбаева, Г.А. Қасен, О.С. Әбілмәжинова, Г.М. Исмаилова, Г.А. Болсынбекова, А.М. Айтуарова. Зерттеу әдістері: – теориялық зерттеу әдістері: талдау, синтез, жіктеу, жалпылау, дедукция, индукция, аналогия; – эмпирикалық зерттеу әдістері: бақылау, сауалнама, анкеталау, сұхбаттасу, әңгімелесу, студенттердің іс-әрекет өнімдерін талдау; – эксперименттік әдістер: педагогикалық эксперимент, соның ішінде деректерді статистикалық өңдеу, зерттеу нәтижелерін сапалық және сандық талдау. Зерттеудің ғылыми жаңалығы мен теориялық маңыздылығы төмендегідей болып табылады: 1. «Кәсіби ұстаным» және «болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымы» ұғымдарының мәнін ашуда; 2. арт-технологиялар арқылы болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың мазмұны мен тетіктерін анықтауда; 3. болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың құрылымдық-технологиялық моделін ғылыми тұрғыдан негіздеу және әзірлеуде көрінеді. Зерттеудің практикалық маңыздылығы эксперименттік жолмен құрылымдық-технологиялық модельдің тиімділігі дәлелденгендігімен айқындалады. Бұл модель негізінде «Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті» КеАҚ-тың оқу үдерісіне «Арт-терапия бойынша практикум» элективті курсы (А қосымша), «Психологиялық-педагогикалық білім берудегі арт-терапия» оқу құралы (Б қосымша), әдістемелік құрал (В қосымша), практикалық сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулар (Г қосымша) және арт-технологиялар арқылы болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастыруға ықпал ететін рефлексиялық арт-күнделік (Д қосымша) енгізілді, сондай-ақ екі авторлық куәлік алынды (Е қосымша). Қорғауға ұсынылатын негізгі қағидалар: Болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың теориялық-әдіснамалық негіздері, олар «ұстаным», «кәсіби ұстаным» және «болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымы» ұғымдары арқылы айқындалды: 1. арт-технологиялар арқылы болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың мазмұны мен тетіктері; 2. арт-технологиялар арқылы болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың құрылымдық-технологиялық моделі; 3. арт-технологиялар арқылы болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастыру моделінің тиімділігі эксперименттік тұрғыда дәлелденген нәтижелері және оны жетілдіру бойынша ұсыныстар. Диссертациялық зерттеудің дәйектілігі мен негізділігі әдіснамалық тәсілдерді және ғылыми-теориялық қағидаларды қолданумен, ғылыми аппарат пен пайдаланылған зерттеу әдістерінің қойылған мақсатқа, міндеттерге және гипотезаға сәйкестігімен айқындалады. Сондай-ақ тәжірибелік-эксперименттік тексеру арқылы жоспарланған нәтижелерге қол жеткізу және оларды арт-технологиялар арқылы болашақ педагог-психологтардың кәсіби ұстанымын қалыптастыру бойынша ғылыми-практикалық айналымға енгізу мүмкіндігімен негізделеді. Зерттеу нәтижелерін сынақтан өткізу және енгізу. Диссертациялық зерттеудің негізгі нәтижелері Қазақстанда және жақын шетелдерде өткен халықаралық ғылыми-практикалық конференцияларда апробациядан өтті. Зерттеу материалдары ғылыми журналдарда, халықаралық және отандық ғылыми-практикалық конференциялар мен дөңгелек үстелдерде ұсынылды, атап айтқанда: «Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университетінің Хабаршысы. Педагогика сериясы» ғылыми журналында (Көкшетау, 2021); «Әлеуметтік-педагогикалық қызметті жүзеге асыруға психологиялық-педагогикалық бағыттағы мамандарды кәсіби даярлау» атты халықаралық қатысуымен өткен Бүкілресейлік ғылыми-практикалық дөңгелек үстелде (Мәскеу, 2022); Л.В. Мардахаевтың редакциясымен шыққан «XI әлеуметтік-педагогикалық Калабалин оқулары» халықаралық конференция материалдарында (Мәскеу, 2022); инклюзияны дамыту аясындағы «Біз бірдейміз!» атты халықаралық қатысуымен өткен республикалық ғылыми-практикалық конференция материалдарында (Көкшетау, 2022); профессор А.А. Молдажанованың 60 жылдығына арналған «XXI ғасырдағы педагогикалық білім: басымдықтар мен ізденістер» халықаралық ғылыми-практикалық конференция жинағында (Астана, 2022); Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ «Педагогика» кафедрасының 60 жылдығына арналған «Қазіргі қоғам және педагогикалық білім беру» халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдарында (Астана, 2022); European Academic Science and Research ғылыми еңбектер жинағында (Гамбург, Германия, 2022); сондай-ақ «Мамандықты ерте бейіндеу – тұлғаның кәсіби өзін-өзі айқындауы мен дамуының негізі» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдарында (Көкшетау, 2024) жарияланды. Зерттеу нәтижелері ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті (ҚР ҒЖБМ БҒССҚК) ұсынған бес ғылыми журналда жарияланды: «Педагогика және психология» (Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің Хабаршысы, Алматы, 2022); «Абылай хан атындағы ҚазХҚ және ӘТУ Хабаршысы» (Алматы, 2023); Торайғыров университетінің Хабаршысы (Павлодар, 2024); А. Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университетінің көпсалалы ғылыми журналы «3i: intellect, idea, innovation – интеллект, идея, инновация» (Қостанай, 2025). Scopus дерекқорына кіретін ғылыми журналдардағы жарияланымдар: «Journal of Curriculum Studies Research» (2025). Зерттеу кезеңдері: Бірінші кезең (2020–2021 жж.) – теориялық-әдіснамалық кезең. Бұл кезеңде философия, педагогика және психология ғылымдары бойынша негізгі ғылыми зерттеу дереккөздері қарастырылды. Зерттеу мәселесінің жай-күйі зерделеніп, ғылыми және әдістемелік әдебиеттерге, нормативтік құжаттарға теориялық талдау жүргізілді, зерттеудің нысаны, пәні, гипотезасы, мақсаты мен міндеттері айқындалды. Екінші кезең (2021–2022 жж.) – практикалық зерттеу кезеңі. Бұл кезеңдегі ғылыми-зерттеу қызметі диагностикалық құралдарды іріктеуді қамтыды. Сонымен қатар құрылымдық-технологиялық модель әзірленіп, «Арт-терапия бойынша практикум» элективті курсы, «Психологиялық-педагогикалық білім берудегі арт-терапия» оқу құралы және рефлексиялық арт-күнделік дайындалып, оқу үдерісіне енгізілді. Үшінші кезең (2022–2023 жж.) – тәжірибелік-эксперименттік кезең. Бұл кезең арт-технологиялар арқылы болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың құрылымдық-технологиялық моделін эмпирикалық тұрғыда тексеруді, тәжірибелік-эксперименттік жұмыстың нәтижелерін сандық және сапалық талдауды, алынған нәтижелерді жүйелеуді, қорытындылар мен ұсыныстарды рәсімдеуді қамтиды. Зерттеу базасы: «Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті» КеАҚ (Астана), «Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті» КеАҚ (Көкшетау), «Омбы мемлекеттік педагогикалық университеті» ОМПУ (Омбы). Зерттеу тақырыбы бойынша жарияланымдардың жалпы саны – 14 ғылыми еңбек, оның ішінде 4 мақала Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған ғылыми басылымдарда, 1 мақала Scopus дерекқорына кіретін шетелдік басылымда, 2 мақала Ресейлік ғылыми дәйексөз индексі базасына кіретін жинақтарда, 9 мақала Қазақстандағы халықаралық ғылыми-практикалық конференциялар материалдарында және 5 мақала өңірлік деңгейдегі республикалық конференциялар жинақтарында жарияланған. Диссертацияның құрылымы кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан тұрады. Кіріспеде тақырыптың өзектілігі негізделіп, зерттеудің мақсаты мен міндеттері, нысаны мен пәні, гипотезасы айқындалып, әдіснамалық негізі сипатталады, ғылыми жаңалығы, теориялық және практикалық маңыздылығы көрсетіліп, қорғауға ұсынылатын негізгі қағидалар берілген. Бірінші бөлімде «Арт-технологиялар арқылы болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың теориялық-әдіснамалық негіздері» «ұстаным», «кәсіби ұстаным», «болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымы» базалық ұғымдарының мәні ашылады; мамандарды кәсіби даярлауда арт-технологиялардың рөлі айқындалады. Сонымен қатар, бұл бөлімде болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастыру үдерісінің әдіснамалық негіздемесі беріліп, жоғары оқу орны жағдайында арт-технологияларды қолданудың педагогикалық мүмкіндіктері негізделеді. Екінші бөлімде «Арт-технологияларды болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастыруда қолданудың әдістемелік қамтамасыз етілуі» болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың мазмұны мен тетіктері теориялық тұрғыда негізделіп, практикалық тұрғыда тексеріледі. Сонымен қатар кәсіби ұстанымды қалыптастырудың предикторлары, әдістері, деңгейлері мен өлшеу шкалалары сипатталады. Арт-технологиялар арқылы болашақ педагог-психологтың кәсіби ұстанымын қалыптастырудың құрылымдық-технологиялық моделі әзірленіп, оның құрамына «Арт-терапия бойынша практикум» элективті курсы, «Психологиялық-педагогикалық білім берудегі арт-терапия» оқу құралы, рефлексиялық арт-күнделік және әдістемелік нұсқаулар енгізіледі. Үшінші бөлімде «Арт-технологияларды қолдану арқылы болашақ п Қорытындыда диссертациялық жұмыстың қойылған міндеттеріне сәйкес негізгі тұжырымдар мен ұсыныстар берілген. Қорытындыда диссертациялық жұмыстың қойылған міндеттеріне сәйкес негізгі тұжырымдар мен ұсыныстар берілген. Библиографиялық бөлімде пайдаланылған әдебиеттер тізімі ұсынылған. Қосымшада енгізу актілері, оқу-әдістемелік құралдар, әдістемелік нұсқаулар, «Арт-терапия бойынша практикум» пәнінің жұмыс оқу бағдарламасы, авторлық құқық туралы куәлік, бастапқы зерттеу деректер, диссертациялық зерттеудің әдістемелер және студенттерге арналған анкета енгізілген.
Отзыв зарубежного консультанта
Заключение комиссии по этической оценке исследований
Решение диссертационного совета
Защита диссертации: https://youtu.be/IQsGT3cO39k?si=EByYPiZPZmi91JqX
