«8D01101 - Педагогика және психология» мамандығы бойынша философия докторы (PhD) дәрежесін алу үшін Абишева Жулдыз Нурлановна диссертациясын қорғауы
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде философия докторы (PhD) дәрежесін алу үшін Абишева Жулдыз Нурлановна «8D01101 – Педагогика және психология» білім беру бағдарламасы бойынша «Болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастыру шарттары» тақырыбында диссертациясы қорғалады.
Диссертация Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Педагогика және психология» кафедрасында орындалды.
Қорғау тілі - орыс тілінде
Ресми рецензенттер:
Мирза Наталья Викторовна - ғылым докторы, профессор
Ксембаева Сауле Камалиденовна - ғылым кандидаты, доцент, ТОРАЙҒЫРОВ УНИВЕРСИТЕТІ, Профессор (и.о.)
Диссертациялық кеңестің уақытша мүшелері:
Бутабаева Лаура Аскаровна - философия докторы (PhD)
Алметов Негматжан Шадиметович - ғылым докторы, профессор
Илларионова Людмила Петровна - ғылым докторы, профессор, Российский государственный социальный университет , профессор
Ғылыми кеңесшілері:
Калкеева Камарияш Райхановна – педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті (Астана қ., Қазақстан Республикасы)
Казаренков Вячеслав Ильич - доктор педагогических наук, профессор кафедры психологии и педагогики, Российский университет дружбы народов (г.Москва, Российская Федерация).
Қорғау 2024 жылғы 26 желтоқсан, сағат 10:00 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «8D01101 – Педагогика және психология» мамандығы бойынша «8D011 – Педагогика және психология» кадрларды даярлау бағыты бойынша диссертациялық кеңесте өтеді. Диссертациялық кеңес мәжілісі онлайн форматта өткізіледі деп жоспарлануда.
Сілтемесі: https://clck.ru/3EiwxG
Мекен-жайы: Астана қ., А.Янушкевич көшесі, 6, 106 аудитория.
Аңдатпа (қаз.): 8D01101 «Педагогика және психология» білім беру бағдарламасы бойынша философия докторы (PhD) дәрежесін алу үшін ұсынылған,Абишева Жұлдыз Нұрланқызының «Болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастыру шарттары» атты диссертациясының АННОТАЦИЯСЫ Зерттеудің мақсаты: Педагог-психологтың корпоративтік зерттеу мәдениетін дамытуға арналған шарттардың дамытушы әлеуетін ғылыми негіздеу. Зерттеу нысаны: Болашақ педагог-психологтарды кәсіби даярлау процесі. Зерттеу пәні: Болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастыру шарттары, кәсіби мәдениеттің дамытушы компоненті ретінде. Зерттеу гипотезасы: Егер болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастыру шарттары ғылыми негізделсе, онда бұл олардың кәсіби даярлығының мазмұндық толықтырылуына және зерттеу мәдениетінің қалыптасуына ықпал етеді, өйткені кәсіби даярлық шарттарында корпоративтік зерттеу мәдениетінің мәні, көрсеткіштері мен даму механизмдері түсіндіріледі. Зерттеу міндеттері: 1. Корпоративтік зерттеу мәдениетін зерттеуге арналған отандық және шетелдік ғалымдардың теориялық тұжырымдары мен әдістемелік негіздерін зерттеу. 2. Корпоративтік зерттеу мәдениетінің қалыптасу ерекшеліктері мен болашақ педагог-психологтарды даярлау шарттарын талдау. 3 Болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастыру шарттарының теориялық моделінің параметрлері мен механизмдерін анықтау. 4. Болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастыру шарттарының моделін эксперименттік апробациялау және тиімділігін негіздеу. Зерттеудің басты идеясы: Болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеу мәдениетін сәтті дамыту үшін ЖОО ортасында арнайы шарттарды құру қажет. Диссертациялық зерттеудің ғылыми-әдістемелік негізі: Корпоративтік зерттеу мәдениетін пәнаралық деңгейде қарастыруға мүмкіндік беретін мәдениеттанулық тәсіл (Ш.Т. Таубаева); объектінің тұтастығын, оның құрылымдық-функционалдық сипаттамаларын ашуға мүмкіндік беретін жүйелі және тұтас тәсілдер – Р.Г. Лемберг, Г.А. Уманов, Н.Д. Хмель, Г.Е. Альмухамедова; корпоративтік зерттеу қызметінің педагог- психологтың кәсіби-тұлғалық өсуіне әсерін негіздеуге мүмкіндік беретін акмеологиялық тәсіл (М.А. Кудайкулов, Б.К. Момынбаев, В.В. Егорова, А.Е. Абылкасымова, С.Т. Каргин, Т. Кишкашбаев). Зерттеу әдістері: Философиялық, психологиялық-педагогикалық және әдістемелік әдебиеттерді, диссертациялық зерттеулерді, нормативтік құжаттарды талдау. Қорғауға шығарылатын негізгі ережелер (ғылыми гипотезалар және басқа да тұжырымдамалар): 1. Корпоративтік зерттеу мәдениетінің мәселесі туралы отандық және шетелдік ғалымдардың ұғымдарын түсіндіру, оны зерттеуге методологиялық тәсілдерді негіздеу, онда корпоративтік зерттеу мәдениеті пәнаралық ғылыми зерттеулердің объектісі болып табылады. Корпоративтік зерттеу мәдениетінің интегративті мәні оны педагогикалық әдіснаманың аясында қарастыру кезінде әртүрлі тәсілдер мен әдістерді қолдануды талап етеді. 2. Болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеу мәдениетінің қалыптасу ерекшелігі, ол құндылықтар жүйесі, тәртіп ережелері мен нормалары, болашақ педагог-психологтың корпоративтік зерттеулердегі қызметінің өзіндік моделі ретінде қарастырылады. Дайындық шарттары білімнің өзіндік құндылығына негізделген өзін-өзі ұйымдастыру, ғылыми идеяларды жүзеге асырудың нақты тәсілі болып табылады. 3. Болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастыру шарттарының моделі, ол динамикалық құрылымға ие және көп өлшемділікпен, тұрақсыздықпен, теңсіздікпен сипатталады, ол ғылыми-зерттеу қызметінің негізгі қатысушылары арасындағы өзара әрекеттесу процесі болып табылады, оның көрсеткіштері: инновациялар мен инновациялық құндылықтарға қатынас, жаңалықтарға сезімталдық, инновациялық белсенділік деңгейі, жаңалықтарды меңгеруге дайындық. 4. Корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастыру шарттарының моделі тиімділігін эксперименттік тексеру нәтижелері. Негізгі зерттеу нәтижелері: «Болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастыру шарттары» тақырыбы бойынша зерттеудің негізгі нәтижелері мыналарды қамтиды: 1. Корпоративтік зерттеу мәдениетінің ұғымдық аппараты мен сипаттамаларын анықтау; педагог-психологтарды даярлау контекстінде корпоративтік зерттеу мәдениетінің негізгі сипаттамалары анықталды және құрылымдалды. Бұл сипаттамаларға академиялық адалдық, ынтымақтастық, ұжымдық мәселелерді шешу, инновацияларға ашықтық және ғылыми-зерттеу стандарттарына бейілділік кіреді. 2. Корпоративтік зерттеу мәдениетінің қалыптасу ерекшеліктері және болашақ педагог-психологтарды даярлау шарттары талданды. Корпоративтік қызметті ұйымдастырудың құрылымдық компоненттері анықталды, корпоративтік зерттеу қызметіне тән үш даму факторы, сондай- ақ зерттеу мәдениетінің критерийлері бөлініп көрсетілді. 3. Корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастыру моделін әзірлеу және енгізу; педагогикалық және психологиялық бағыттардағы студенттерде корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастырудың негізгі кезеңдері мен әдістерін қамтитын модель құрылды. Бұл модель оқу процесінің ұйымдастырушылық және әдістемелік ерекшеліктерін ескеред і және педагогтарды даярлау бағдарламаларында қолданылуы мүмкін. 4. Төртінші міндет болашақ педагог-психологтың корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастыру шарттарын тексеру және негіздеу бойынша эксперименттік жұмыс жүргізуді көздеді. Эксперименттік жұмыс нәтижесінде болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеу мәдениеті деңгейлерінің оң динамикасы байқалды, корпоративтік зерттеу мәдениетінің барлық критерийлері мен көрсеткіштерінің деңгейінің арту үрдісі байқалды, бұл корпоративтік зерттеу мәдениетінқалыптастыру шарттарын жүзеге асырудың нәтижесі болып табылады, ол біздің гипотезамызды растады. Зерттеу барысы және нәтижелері: Диссертациялық зерттеу барысы мен нәтижелері кафедра отырысында баяндалды, мақалалар халықаралық және отандық ғылыми-практикалық конференциялар мен семинарларда жарияланды: 2020 жылғы 7 ақпанда «Алтынсарин оқулары 2020» тақырыбында: «Қоғамның әлеуметтік және рухани жаңғыру жағдайында білім сапасын арттыру» ғылыми -практикалық конференциясында, 2020 жылғы 6-8 мамырда Анкарада (Түркия) өткен «Еуропа және түркі әлемі: ғылым, техника және технологиялар» V Халықаралық ғылыми-практикалық конференциясында, 2021 жылғы 12-15 қазанда Токиода, Жапонияда өткен IV International Scientific and Practical Conference Science, Theory and Practice конференциясында, 2021 жылғы 5 маусымда Алматыда академик А.К. Құсайыновтың 70 жылдығына арналған «Әлемдік білім беру кеңістігінде оқыту мен тәрбиелеудің жаңа көкжиектері» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясында, 2021 жылғы 15- 16 сәуірде Мәскеуде РУДН-да өткен «Жоғары мектеп: тәжірибе, мәселелер, перспективалар» XIV Халықаралық ғылыми-практикалық конференциясында, Chronus Journal ғылыми басылымдар журналында (РИНЦ, ICI, Scholar) ICI journals master list, ISSN – 2712-9683 Мәскеу қаласының баспасында. ККСОН журналдарында: 2021 жылғы №2, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің Вестник журналында, 2022 жылғы №1, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің Вестник журналында, 2022 жылғы №4, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің Вестник журналында, сондай-ақ импакт-факторы бар журналында: «International Journal of Society, Culture & Language». Алынған нәтижелердің жаңалығы мен маңыздылығын негіздеу: Ғылыми-теориялық маңыздылығы отандық педагогикалық ғылымда алғаш рет корпоративтік зерттеу мәдениеті феноменінің полинаралық аспектте талдануы және оны зерттеуге методологиялық тәсілдер жинақталып, болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеу мәдениетін қалыптастыру шарттарының теориялық моделі жасалғандығында. Зерттеудің практикалық маңыздылығы корпоративтік мәдениеттің теориялық моделін болашақ мамандардың корпоративтік зерттеу мәдениетінде қолдану мүмкіндігінде. Ғылымды дамыту бағыттарына немесе мемлекеттік бағдарламаларға сәйкестігі. Зерттеудің практикалық маңыздылығы корпоративтік мәдениеттің теориялық моделін болашақ мамандардың корпоративтік зерттеушілік мәдениетінде қолдану мүмкіндігінде. Ғылымды дамыту бағыттарына немесе мемлекеттік бағдарламаларға сәйкестігі. «Болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеушілік мәдениетін қалыптастыру шарттары» тақырыбы жоғары өзектілікке ие және білім беру сапасын арттыру мен ғылыми әлеуетті дамытуға бағытталған ғылымды дамыту бағыттары мен мемлекеттік бағдарламалармен тығыз байланысты болуы мүмкін. Білім беру жүйесіне білікті кадрлар даярлау ғылымды дамытудың мемлекеттік деңгейдегі маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеушілік мәдениетін қалыптастыру шарттарын зерттеу педагог кадрларды даярлау сапасын жақсарту және олардың зерттеушілік құзыреттіліктерін дамыту мақсаттарына тікелей ықпал етеді, әсіресе жоғары оқу орындарының «зерттеуші» мәртебесіне көшу жағдайында. Педагогтар мен жас зерттеушілердің ғылыми әлеуетін дамыту ғылымды дамытудың мемлекеттік бағдарламасының негізгі компоненті болып табылады. Студенттер мен жас мамандарды зерттеу жұмыстарына тарту, оларда аналитикалық және сыни ойлауды, авторлық ұстанымдарды ұсыну, қорытындылар мен шешімдер жасау қабілеттерін дамыту. Диссертациялық зерттеу мәселесі болашақ педагог-психологтарға интегративті ғылыми идеяларды қалыптастыруға және ғылыми мәселелерді шешудегі жеке үлестерін, бастамаларын түсінуге ықпал етеді. Педагогикалық ортада корпоративтік зерттеушілік мәдениет пен кәсіби құндылықтарды қалыптастыру әлемдік ғылыми кеңістіктегі ғылыми идеялардың интеграциясы,трансформациясы және трансляциясына, зерттеушілік мәдениет пен этиканы дамытуға, корпоративтік ғылыми жұмыс үшін қолайлы ғылыми орта құруға сәйкес келеді. Білім беру жүйесін дамытуға ықпал ететін зерттеу қызметін жүргізуге, топпен жұмыс істеуге және педагог-психолог мамандарын даярлау мақсаттары білім беру мен ғылымдағы кадрлық әлеуетті дамыту жөніндегі ұлттық бағдарламаларды қолдауға ие. Осылайша, болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеушілік мәдениетін қалыптастыру жөніндегі зерттеу мемлекеттік саясаттың басымдықтарына сәйкес келеді және білім беру жүйесінде кәсіби құзыреттіліктер мен инновациялық әлеуетті арттыруға ықпал етеді. Ізденушінің әрбір жарияланымды дайындаудағы үлесін сипаттау. Диссертациялық зерттеу шеңберіндегі негізгі ғылыми жарияланымдар ретінде Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім сапасын қамтамасыз ету комитеті ұсынған журналдарда ғылыми қызметтің негізгі нәтижелерін жариялауға арналған 3 мақала және импакт-факторлы бір мақала жарияланған. 1. «Theoretical Model of Formation Conditions of Corporate Research Culture of Future Educational Psychologists» (Болашақ педагог-психологтардың корпоративтік зерттеушілік мәдениетін қалыптастыру шарттарының теориялық моделі) Бұл мақала Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Хабаршысы журналында №2(135)/2021 жарияланды. Автор «корпоративтік зерттеушілік мәдениетті дамыту» ұғымын енгізіп, корпоративтік зерттеушілік мәдениеттің теориялық моделін ұсынады, сондай-ақ оның құрылымын және негізгі компоненттерін, мысалы, мақсат, міндеттер, ЖОО мазмұны, білім беру процесінің субъектілері сияқты аспектілерін ашып көрсетеді. Автор бұл теориялық модельдің құрамына кіретін білім беру ортасының құрылымдық компоненттерін, технологияларды, әдіснамалық қағидаттарды және жалпы теориялық ережелерді сипаттайды. 2. «Corporate Culture as a Strategic Reserve of the Research University» (Зерттеу университетінің стратегиялық қоры ретінде корпоративтік мәдениет) Бұл мақала Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Хабаршысы журналында №1(138)/2022 шетелдік ғылыми кеңесші, педагогика ғылымдарының докторы, профессор В.И. Казаренковпен бірлесіп жазылып жарияланды. Мақалада университеттік жүйеде зерттеушілік корпоративтік кешеннің негізін қалау қажеттілігі туралы айтылады. Корпоративтік мәдениет пен зерттеу университеттерінің мәселелері мен перспективалары бойынша отандық және шетелдік авторлардың еңбектеріне талдау жасалған. Автор корпоративтік мәдениет феноменін зерттеу университетінің стратегиясы шеңберінде әлеуметтік-философиялық тұрғыдан түсіну арқылы ғалымдар қол жеткізген нәтижелерді интерпретациялайды. 3. «The Social Aspect of Corporate Research Culture» (Корпоративтік зерттеушілік мәдениеттің әлеуметтік аспектісі) Бұл мақала Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Хабаршысы журналында №4(141)/2022 ғылыми кеңесші, педагогика ғылымдарының докторы, профессор К.Р. Калкеевамен бірге жарияланған. Автор корпоративтік зерттеушілік мәдениеттің пайда болуы мен дамуын зерттеп, осы құбылыстың негізгі ұғымдарын ашады. Оның генезисін талдай отырып, автор Қазақстандағы корпоративтік мәдениет дамыған нарықтық экономикасы бар елдерде қабылданған модельдерге негізделген деген қорытындыға келеді. 4. Импакт-факторлы мақала – «Challenges Kazakhstani Master’s Students Face in Using Language Sources» Бұл мақала International Journal of Society, Culture and Language журналында 2024 жылы 12 (1) нөмірінде жарияланған. Автордың үлесі деректерді жинау және талдауда, магистранттар арасында сауалнамалар жүргізуде, сондай-ақ мақаланы ағылшын тіліне аударуда жатыр. Автор библиография мен дереккөздер тізімін құрып, журнал талаптарына сәйкес басқа авторлардың еңбектеріне сілтемелерді рәсімдеді.
Зерттеулерді этикалық бағалау жөніндегі комиссияның қорытындысы
Диссертациялық кеңестің шешімі
Диссертация қорғауының бейнежазбасы: https://youtu.be/sSq8-C0F-FI
