Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде философия докторы (PhD) дәрежесін алу үшін Балгинбаева Карина Галиахметовна «8D01511 – Информатика» білім беру бағдарламасы бойынша «Білім беруді жаңарту жағдайында педагогиқалық ұжымға құралдық-әдістемелік қолдауды жобалау» тақырыбында диссертациясы қорғалады.
Диссертация Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Информатика» кафедрасында орындалды.
Қорғау тілі - орыс тілінде
Ресми рецензенттер:
Керімбаев Нұрасыл Нұрымұлы – педагогика ғылымдарының докторы, профессор, «Информатика» кафедрасының профессоры, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Алматы қаласы, Қазақстан Республикасы);
Горбунова Надежда Александровна – педагогика ғылымдарының кандидаты, Қарағанды мемлекеттік университетінің «Қолданбалы математика және информатика» кафедрасының қауымдастырылған профессоры (Қарағанды қаласы, Қазақстан Республикасы).
Диссертациялық кеңестің уақытша мүшелері:
Шадиев Рустам Нарзикулович – философия докторы (PhD), профессор, Чжэцзян университеті, Педагогикалық колледжінің профессоры (Ханчжоу қаласы, Қытай Халық Республикасы);
Абдыкеримова Эльмира Алтынбековна – педагогика ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, «Компьютерлік ғылымдар» кафедрасының профессоры м.а., Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университеті (Ақтау қаласы, Қазақстан Республикасы);
Мнайдарова Светлана Сейтжановна – педагогика ғылымдарының кандидаты, философия докторы (PhD), ДБҰ «Назарбаев Зияткерлік мектебі», «Педагогтік шеберлік орталығы» жекеменшік мекемесінің қосымша кәсіптік білім беру бөлімінің аға менеджері (Астана қаласы, Қазақстан Республикасы).
Ғылыми кеңесшілері:
Мубараков Акан Мукашевич – педагогика ғылымдарының докторы, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, «Информатика» кафедрасының профессоры (Астана қаласы, Қазақстан Республикасы);
Эркан Чалышкан – философия докторы (PhD), Нигде Омер Халисдемир атындағы университеті, «Компьютерлік инженерия» кафедрасының қауымдастырылған профессоры (Нигде қаласы, Турция).
Қорғау 2025 жылғы 21 ақпан, сағат 14:00 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «8D01511 – Информатика» білім беру бағдарламасы бойынша «8D015 – Жаратылыстану пәндері бойынша педагогтарды даярлау» кадрларды даярлау бағыты бойынша диссертациялық кеңесте өтеді. Диссертациялық кеңес мәжілісі аралас (оффлайн және онлайн) форматта өткізіледі деп жоспарлануда.
Сілтемесі: http://surl.li/zfxglk
Мекен-жайы: Астана қ., Қ. Сәтбаев көшесі, 2, № 302 ауд.
Аңдатпа (қаз.): Білім беруді жаңғырту аясында мұғалімдерді құралдық-әдістемелік сүйемелдеу қажеттілігі артып келеді. Білім беру жүйесіндегі өзгерістер кезінде мұғалімдерді даярлау және қолдау үшін тиімді стратегиялар мен тәсілдерді әзірлеу мәселелері өзекті болып қала береді. Заманауи білім беру жаңа технологияларды енгізу және мұғалімдер құрамына қойылатын біліктілік талаптарын арттыру сын-қатерлеріне тап болады. Мұғалімдерге бейімделуге және оқу сапасын арттыруға көмектесетін сандық шешімдерді әзірлеу қажет. Осы саладағы зерттеулер мұғалімдердің проблемалары мен қажеттіліктерін анықтауға, олардың кәсіби өсуі мен цифрлық сауаттылығы үшін ұсыныстар жасауға және тиімді құралдарды жасауға көмектеседі. Зерттеудің өзектілігі: Білім беруді жаңғырту жағдайында мұғалімдердің кәсіби өсуін қамтамасыз ету маңызды міндет болып табылады. Білім беру мазмұнындағы түбегейлі өзгерістер және оқыту әдістерінің әртүрлілігі мұғалімдер корпусының үнемі бейімделуін талап ете отырып, осылайша кәсіби тапсырмаларды орындауды қиындатады. Мұғалімдер өздерінің IT құзыреттіліктерін арттыру қажеттілігін түсінгенімен, олар көбінесе тек жеке әдістерді өзгертумен шектеледі, бұл олардың дамуы үшін маңызды жеке құзыреттілігін қалыптастыруға жеткіліксіз дайындыққа әкеледі. Бордовская Н.В. белгілі бір пәндер бойынша біліктілікті арттыру бағдарламалары әдетте мұғалімдердің кәсіби қызметінің мағынасына жаңашыл әсер етпейтінін және жұмыстың тақырыптық мазмұны мен әдістемелік жағына назар аударатынын атап өтті. Қоғамның мақсаттары мен педагогикалық қызметтің нәтижелеріне бағытталған білім беру ұйымдарында мұғалімдер корпусы мен қызметі бойынша әдістемелік жүйе мұғалімдердің цифрлық сауаттылығын дамыту міндетін жеткілікті түрде шешпейді деген пікірдеміз. Бұл цифрлық сауаттылықты арттыру үрдісін құралдық сүйемелдеудің қажеттілігін көрсетеді, бұл олардың IT-құзыреттерін тиімдірек нығайтуға және қысқа мерзімде нәтижелерге жеткізуге мүмкіндік береді. Туындаған мәселелерді шешу үшін, мұғалімдерді цифрлық қызмет субъектілері ретінде қолдайтын құралдық-әдістемелік сүйемелдеу жүйесін құру маңызды. Бұл тұрғыда мұғалімдердің өзін-өзі тәрбиелеуге деген ұмтылысын ояту өте маңызды. Олардың цифрлық сауаттылығын белсенді және тиімді дамытуға ықпал ететін сүйемелдеу негізгі бағытқа айналуы тиіс. Қазақстанда мұғалімдер заманауи білім беру жаңа әдістемелер мен цифрлық құралдарды тиімді қолдану үшін жаңа білімдер, дағдылар мен IT-құзыреттерді талап ететін белсенді жаңғыртудан өтуде. Өзгерістерді сәтті енгізу үшін мұғалімдерді оқытумен шектелмей, олардың кәсіби дамуына ықпал ететін құралдық-әдістемелік қолдау жүйесін құру маңызды деп санаймыз. Зерттеу тақырыбының өзектілігі педагогикалық қауымдастықты қолдаудың тиімді құралдарын жасау қажеттілігімен тығыз байланысты. Технологиялар мен ақпараттық ресурстар маңызды рөл атқаратын қазіргі әлемде мұғалімдер табысты бейімделу және сапалы білім беру үшін жаңа құзыреттерге ие болуы керек. Осылайша, жаңа технологияларды игеруге және педагогтардың цифрлық сауаттылығын арттыруға ықпал ететін құралдық-әдістемелік сүйемелдеу жүйесін құру білім беру сапасын жақсартудың негізгі міндеті болып табылады. Отандық ғалымдардың арнайы әдебиеттерін зерделей отырып, педагогтарды әдістемелік сүйемелдеудің дамуында қазақстандық зерттеушілер, мысалы, Зулпыхар Ж.Е., Мубараков А.М., Серік М., Садвакассова А.К., Ермағанбетова М.А., Шындалиев Н.Т., Кариева К.У., Давлетова А.Х. және т.б. елеулі үлес қосқаны анықталды. Олар білім беру сапасын арттыруда шешуші рөл атқарған ақпараттық-коммуникативтік сүйемелдеудің заманауи тәсілдері, әдістемелері мен технологияларын енгізді. Педагогикалық қолдаудың теориялық негізін Федина Л.В., Адушкина К.В., Мухина Т.Г., Неценко О.В. сияқты ғалымдардың іргелі зерттеулері құрайды. Мұғалімдер корпусының цифрлық сауаттылығын қолдаудың педагогикалық тетіктерін негіздеуге арналған зерттеулер заманауи білім беру сын-тегеуріндері тұрғысынан ерекше назар аударуға лайық. Бұл бағытта Алиева Э.Ф., Антонова Д.А., Бороненко Т.А., Уваров А.Ю. және басқа ғалымдардың идеялары мен еңбектері маңызды теориялық және практикалық бағдар болды. Мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеу жүйесін әзірлеу кезінде, біз Самойлова М.В. мен Сұлтанова Л.Ф., сондай-ақ адамның ішкі әлемінің эволюциясына әсер ететін күрделі процестерді зерттеумен айналысатын басқа авторлардың еңбектерінде терең ашылған педагогикалық жобалаудың әдіснамалық принциптеріне сүйендік. Бұл зерттеулер бізге педагогикалық дизайнды тек техникалық процесс ретінде ғана емес, сонымен қатар мұғалімдердің өмір сапасы мен жеке дамуына айтарлықтай әсер ететін құрал ретінде қарастыруға мүмкіндік берді. Осылайша, біз ғылыми зерттеулердің біздің зерттеуімізге негіз бола алатын маңызды материалды ұсынатынына сенеміз. Сүйемелдеу – бұл тек өзара әрекеттесу және ішкі әлеуеттерді ашу құралы ғана емес, сонымен қатар цифрлық технологиялар арқылы онлайн курстарға, білім беру платформаларына, тәжірибе алмасуға және коучинг бағдарламаларына қол жеткізуді қамтамасыз ететін мұғалімдер корпусының өзін-өзі дамытуына ықпал ететін цифрлық ресурстарды біріктіруді қамтиды. Инновациялық білім беру практикаларын белсенді енгізу үшін цифрлық технологияларды мұғалімдердің пайдалану шарттары жеткіліксіз зерттелген күйінде қалып отыр. Бұл әрі қарайғы зерттеуді және оларды қолданудың тиімді стратегияларын әзірлеуді талап етеді. Цифрлық сауаттылықты дамытуға түрткі болатын құралдық-әдістемелік сүйемелдеудің және басқару тетіктерінің болмауы мұғалімдердің кәсіби өсуіне кедергі келтіреді. Бұл жағдай қажетті ресурстарға қол жеткізуді шектеп, қазіргі заманғы талаптарға бейімделудегі қолдауды төмендетеді. Ғылыми әдебиеттер мен білім беру практикасын талдау қайшылықтар мен проблемаларды бөліп көрсетуге мүмкіндік берді: Ғылыми-теориялық сипат: Білім сапасының өзекті талабы ретінде педагогикалық қызметке цифрлық сауаттылықты енгізу қажеттілігі мен құралдық-әдістемелік сүйемелдеу құралы ретінде бірыңғай әдістемелік платформаны құру үшін ғылыми негізделген жағдайлардың болмауы арасындағы қайшылық. Педагогикалық сипат: Мұғалімдер корпусының сапалы әдістемелік қолдауға объективті қажеттілігі мен техникалық жарақтандырудың болмауына байланысты білім беру ұйымдарында инновациялық білім беру технологияларын енгізу үшін жағдайлардың болмауы арасындағы қайшылық. Әдістемелік сипаты: Мұғалімдер корпусы мен әдіскердің құралдық-әдістемелік сүйемелдеу ресурстарын әзірлеу қажеттілігі мен білім беруді модернизациялау жағдайында педагогикалық қызметті басқару бойынша ғылыми негізделген әдістемелік ұсыныстардың болмауы арасындағы қайшылық. Зерттеу мәселесі: білім беруді модернизациялау жағдайында мұғалімдер корпусының педагогикалық қызметіндегі құралдық-әдістемелік қолдаудың сандық құралдарының теориялық және практикалық негіздемесі. Тақырыпты таңдау мұғалімдер корпусын оқытудың пәнаралық интеграциясына негізделген, білім беруді жаңғырту жағдайында құралдық-әдістемелік сүйемелдеу арқылы цифрлық сауаттылықты, ІT-құзыреттілікті, білім сапасы мен оқыту тиімділігін арттыруға ықпал ететін цифрлық технологиялар мен құралдармен қамтамасыз ету қажеттілігіне байланысты. Зерттеу мақсаты: білім беруді жаңғырту жағдайында құралдық-әдістемелік сүйемелдеуді қолдану арқылы мұғалімдер корпусының қызметін жобалау және іске асыру. Зерттеу нысаны: білім беруді жаңғырту жағдайында мұғалімдер корпусының қызметін сүйемелдеу процесі. Зерттеу пәні: білім беруді жаңғырту жағдайында мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеуді зерттеу. Зерттеу мақсатына, объектісіне және тақырыбына сәйкес зерттеу гипотезасы ұсынылды: білім беруді жаңғырту жағдайында мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеуді жобалау, мұғалімдер корпусы үшін құралдық-әдістемелік сүйемелдеуді әзірлеп енгізсе тиімді болады. Бұл мұғалімдердің IT-құзыреттілік деңгейін арттыруды қамтамасыз етеді, өйткені жаңа цифрлық құралдар мен технологиялар мұғалімдерге қазіргі білім беру стандарттары мен талаптарына бейімдеу барысында жақсы көмектеседі. Осы мақсатқа жету үшін зерттеудің келесі міндеттері қойылды: 1. Білім беруді жаңғырту жағдайында география және информатика пәндерін интеграциялау кезінде «құралдық-әдістемелік сүйемелдеу» ұғымын негіздеу. 2. Білім беруді жаңғырту жағдайында мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеуді жобалау моделін әзірлеу. 3. Қазақстан Республикасының мұғалімдер корпусы үшін құралдық-әдістемелік сүйемелдеу жөніндегі бағдарламаны әзірлеу. 4. Цифрлық сауаттылық пен кәсіби құзыреттілікті арттыру үшін құралдық-әдістемелік сүйемелдеуді жүргізу нысандарын анықтау. 5. Білім беруді жаңғырту жағдайында география және информатика пәндерін интеграциялауда мұғалімдер корпусы үшін құралдық-әдістемелік сүйемелдеудің білім беру платформасын жобалау. 6. Әзірленген цифрлық құралдарды қолдану арқылы мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеу бағдарламасы мен білім беру платформасын іске асыру бойынша тәжірибелік-эксперименттік жұмыс жүргізу. Зерттеудің жетекші идеясы: білім беруді жаңғырту жағдайында мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеуді жобалау проблемаларын ғылыми тұрғыдан түсіну бағдарламаны іске асыру, география және информатика пәндерін интеграциялауда сүйемелдеу бойынша тиімді шешімдер қабылдауға ықпал етеді, бұл өз кезегінде цифрлық сауаттылықты, кәсіби құзыреттілікті арттыруға, цифрлық құралдарды қолдану арқылы білім сапасы мен оқыту тиімділігін арттыруға әкеледі. Зерттеудің әдіснамалық және теориялық негізі педагогикалық процестерді зерттеуге жүйелі көзқарас, сондай-ақ кәсіби даму мен білім берудің заманауи теориялары, эксперименттік және диагностикалық әдістерді қамтитын эмпирикалық зерттеу әдістері болды. Зерттеудің қайнар көздері: педагогика және оқыту әдістемесі бойынша ғылыми жарияланымдар, білім беру саласындағы Ресми құжаттар мен стандарттар, эмпирикалық зерттеулер мен эксперименттердің нәтижелері, сондай-ақ оқу процесіне заманауи цифрлық технологиялар мен әдістемелерді енгізетін білім беру мекемелерінің тәжірибесі мен практикасы болды. Әдістеменің негізін Қазақстан Республикасының білім беруді жаңғырту жағдайында құралдық-әдістемелік сүйемелдеудің артықшылықтарын жүйелі талдау әдістерінің білім беру процесінің тиімділігінде педагогикалық міндеттерді іске асыру үшін оқу қызметіне «MetodikaPro» білім беру платформасын енгізу бойынша тәжірибелік-эксперименттік зерттеумен ұштастыруы құрайды. «MetodikaPro» құралдық-әдістемелік платформасын енгізу бойынша тәжірибелік-эксперименттік жұмысты зерттеу кезінде келесі әдістер қолданылды: теориялық, эмпирикалық, статистикалық және аналитикалық. Теориялық әдістер Зерттеу мәселесі бойынша ғылыми әдебиеттерді зерттеу, нормативтік актілерді талдау, жүйелеу, талдау, салыстыру, зерттеу әдістерін таңдау және құзыреттілікті бағалау болып табылады. Эмпирикалық әдістер сауалнама және тестілеу арқылы білім беру іс-әрекетінде танымдық дағдыларды, білімді және цифрлық құралдарды пайдалануды анықтау мақсатында тәжірибелік-іздестіру жұмыстарын жүргізуге негізделеді. Статистикалық әдістер Зерттеу барысында алынған мәліметтерді Крамер-Уэлч критерийі мен Уилкоксон-Манна-Уитни критерийін қолдана отырып математикалық өңдеуге мүмкіндік береді. Аналитикалық әдістерге деректерді өңдеу және түсіндіру, сыни талдау, қорытындылау және тұжырымдау кіреді, бұл зерттелетін мәселені тереңірек түсінуге және зерттеу гипотезасын растауға немесе жоққа шығаруға мүмкіндік береді. Зерттеу базасы: Астана қаласы әкімдігінің «Әдістемелік орталық» МКҚК, Қазақстан қалаларындағы 14 орта білім беру ұйымы, оның ішінде: Астана – 9; Алматы – 2; Қосшы – 1; Өскемен-1; Щучинск – 1. Зерттеу кезеңдері. Зерттеу 2021-2024 жылдар аралығында жүргізілді және үш негізгі кезеңді қамтыды: Бірінші кезең (анықтаушы, 2021-2022 жж.) Қазақстан мұғалімдер корпусының цифрлық сауаттылығының бастапқы деңгейін зерделеуге арналған. Сауалнамалар мен тестілеу жүргізілді, сондай-ақ цифрлық ресурстар мен құралдар («MetodikaPro» құралдық-әдістемелік платформасы, бейнесабақтар) әзірленді. Екінші кезең (қалыптастырушы, 2022-2023 жж.) әдістемелік жұмыстың әр түрлі нысандары (семинарлар, вебинарлар және т. б.) арқылы эксперименттік топтың мұғалімдер корпусының цифрлық сауаттылығын арттыруға бағытталған. Осы іс-шаралардың тиімділігін бағалау үшін тестілеу өткізілді. Үшінші кезең (қорытынды, 2023-2024) зерттеу нәтижелерін талдауға арналған. Бастапқы және қорытынды тестілеу нәтижелеріне салыстырмалы талдау жасалды, сондай-ақ «MetodikaPro» құралдық-әдістемелік платформасын пайдалану тиімділігі бағаланды. Зерттеудің ғылыми жаңалығы мен теориялық маңыздылығы білім беруді жаңғырту жағдайында география және информатика пәндерін интеграциялау кезінде "құралдық-әдістемелік сүйемелдеу" ұғымын негіздеуден тұрады; білім беруді жаңғырту жағдайында мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеуді жобалау моделін әзірлеу және іске асырудың білім беру процесінде цифрлық технологияларды заманауи қолданудың көрінісі және білім беру сапасын арттыру құралы. Оған қосымша: - мұғалімдер корпусының бағдарламалары және құралдық-әдістемелік сүйемелдеу; - оқу процесін оқу материалдарымен қамтамасыз етуге бағытталған жаңа цифрлық технологияларды, тәсілдер мен әдістемелерді енгізуге ықпал ететін, білім беруді жаңғырту жағдайында география және информатика пәндерін интеграциялауда мұғалімдер корпусы үшін құралдық-әдістемелік сүйемелдеудің білім беру платформасын жобалау және әзірлеу; - әзірленген цифрлық құралдарды қолдану арқылы мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеу бағдарламасы мен білім беру платформасын іске асыру бойынша тәжірибелік-эксперименттік жұмыс жүргізу. Зерттеудің практикалық маңыздылығы келесідей: - оқу-әдістемелік құралдар (әдістемелік ұсынымдар, YouTube арнасындағы «Цифрлық дидактика» авторлық сабақтары) оқытудың сапасын арттыру және кәсіби-тұлғалық даму үшін мұғалімдер корпусының практикалық қызметінде пайдаланылатыны әзірленді; - іс-шара «MetodikaPro» құралдық-әдістемелік платформасы мұғалімдер корпусының білім беру қызметіне енгізілді; - зерттеу материалдары Қазақстан қалаларының (Астана, Алматы, Қосшы, Өскемен, Щучинск) орта білім беру ұйымдарының мұғалімдер корпусы үшін оқу бағдарламалары мен арнайы курстарды әзірлеу кезінде ескерілді. Ғылыми нәтижелердің дұрыстығы мен негізділігі мынадай факторлармен қамтамасыз етіледі: мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеуді зерделеуге теориялық және әдіснамалық тәсілдерді пайдалану; зерттеуде жүйелік тәсілді қолдану; алынған деректердің зерттеу мақсаттары мен міндеттеріне сәйкестігі; ғылыми зерттеудің қисынды құрылған құрылымы; сондай-ақ жүргізілген тәжірибелік-эксперименттік жұмыстың тиімділігін растау. Қорғауға шығарылатын негізгі ережелер: 1. Педагогикалық ұжымға білім беруді жаңарту жағдайында "құралдық-әдістемелік қолдау" ұғымының негіздемесі. 1.1 Практикалық зерттеу жүргізудің негізгі ұғымы ретінде құралдық -әдістемелік қолдаудың теориялық негіздері 1.2 Білім беруді жаңартудың құралдық - әдістемелік қолдауға әсері. 2. Білім беруді жаңарту жағдайында педагогикалық ұжымды құралдық -әдістемелік қолдауды жобалау моделі. 2.1 Теориялық блок - нормативтік құжаттар, модельді әзірлеу және цифрлық ресурстарды құру бойынша міндеттер. 2.2 Тәжірибелік блок (анықтаушы, қалыптастырушы және қорытынды кезеңдер) - зерттеу әдістері, кезеңдердің сипаттамасы және нәтижелерді талдау. 3. Цифрлық технологияларды қолдана отырып, білім беру міндеттерін шешуге арналған Қазақстан Республикасындағы педагогикалық ұжымды құралдық-әдістемелік қолдау бағдарламасы. 3.1 Білім беруді цифрландырудың құралдық - әдістемелік қолдау бағдарламасының құрылымы мен мазмұнына әсері. 3.2 "Менің Отаным - Қазақстан" факультативтік курсының бағдарламасы (9 сынып) география мен информатиканы интеграциялауда цифрлық құралдарды пайдалану арқылы аналитикалық және коммуникативтік дағдыларды дамыту құралы ретінде 4. Цифрлық сауаттылық пен АКТ құзыреттілігін арттыру үшін құралдық - әдістемелік қолдау формалары. 4.1 Педагогикалық ұжымды құралдық-әдістемелік қолдауға арналған әдістемелік жұмысты ұйымдастырудың әртүрлі формаларын (дөңгелек үстелдер, брифингтер, пікірталастар және т.б.) қолдану. 4.2 Цифрлық білім беру құралдарын әзірлеу (әдістемелік ұсынымдар, YouTube арнасындағы "Цифрлық дидактика" авторлық сабақтары, Елорда мектеп, цифрлық педагогикалық алаң, цифрлық мұғалім). 5. Білім беруді жаңарту жағдайында педагогикалық ұжымды құралдық-әдістемелік қолдауға арналған, оқу үрдісін оқу материалдарымен қамтамасыз етуге бағытталған жаңа цифрлық технологияларды, тәсілдер мен әдістемелерді енгізуге ықпал ететін құралдық-әдістемелік платформа. 5.1 Педагогикалық ұжымға жүргізілген сауалнама нәтижесінде анықталған қажеттіліктер негізінде "MetodikaPro" құралдық-әдістемелік платформасын әзірлеу. 5.2 Оқу үрдісін тиімді қолдау үшін "MetodikaPro" платформасын құру. 6. Әзірленген цифрлық құралдарды қолдану арқылы педагогикалық ұжымды құралдық-әдістемелік қолдаудың бағдарламасы мен білім беру платформасын іске асыру бойынша тәжірибелік-эксперименттік жұмыстың нәтижелері. 6.1 Қазақстан қалаларының орта білім беру ұйымдарында "MetodikaPro" платформасын сынақтан өткізу. 6.2 Педагогикалық ұжымның бастауыш және қорытынды тестілеу нәтижелерін салыстырмалы талдау. Зерттеу нәтижелерін апробациясы және енгізу. Зерттеудің негізгі ережелері мен нәтижелері халықаралық, республикалық және қалалық ғылыми-практикалық конференцияларда, съездерде, семинарлар мен форумдарда баяндалды және талқыланды: - халықаралық конференциясы: «Оқу үрдісіндегі электрондық оқулықтардың артықшылықтары мен мүмкіндіктері» (Алматы, 2021); - халықаралық семинарлар: «Қазіргі мектепте белсенді оқыту стратегияларын қолдану» (Астана, 2022); - республикалық съезі: «Географиялық білім берудегі заманауи көзқарастар мен тәсілдер» (Түркістан, 2022); - республикалық семинарлар: «Сабақтың тиімділігі жаңартылған білім беру мазмұны шеңберінде білім беру сапасын арттыру ретінде» (Астана, 2022); «Сабақты зерттеу арқылы оқыту мен оқытудың тиімділігі» (Астана, 2022); - қалалық форумдар: «Негізгі пәндердің мазмұнын жетілдіру» (Астана, 2022); - қалалық конференциялар: «Білім беру мазмұнын жаңарту: болашаққа бағдар» (Астана, 2021); «Оқу процесін ресурстық қамтамасыз ету» (Астана, 2022); - қалалық семинарлар: «Lesson study өткізудің табыстылық критерийлері» (Астана, 2022); «Географиялық білімді ХХІ ғасырдың біліміне бағдарлау» (Астана, 2023). Зерттеудің кейбір ережелері мен нәтижелері талқыланды: - «Қашықтықтан оқыту кезіндегі Кері байланыс» (Астана, 2021); «Алматыкітап баспасының электрондық оқулықтарымен жұмыс тәжірибесі» (Астана, 2022); «Қашықтықтан оқыту кезеңінде оқушылардың білім жоғалуын толықтыру бойынша жобалар жұмысының артықшылықтары» (Астана, 2022) Тікелей эфирдегі білім басқармасының республикалық ашық педагогикалық алаңында; - ҚР БҒМ жанындағы «TOPIQ электронды оқулықтарымен жұмысты ұйымдастыру» республикалық конкурсының атауы-I орын (Алматы, 2022); - «Педагогтердің кәсіби өсуін сүйемелдеу» мәселесі бойынша «Білім беру» ұлттық жобасы шеңберінде мұғалімдер корпусы үшін біліктілікті арттыру курстарын өткізу кезіндегі іс-шаралар (Астана, 2021). - ҚР БҒМ «ТВ-сабақтар» республикалық жобасы аясында Хабар агенттігі түсірген 13 авторлық сабақ әзірленіп, енгізілді, олар COVID-19 кезеңінде қашықтықтан режимде оқу білім беру процесінің және мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеудің тиімділігін қамтамасыз ету үшін «ElArna» және «Balapan» арналарында теледидардан көрсетілді. - «Elorda-mektep.kz» платформасында Астана қаласы білім басқармасының «Елордалық электрондық мектеп» жобасы аясында әзірленген 42-ге жуық ҚМЖ және дауыспен сүйемелденетін сабақтарға презентациялар жүктелді. - Астана қаласы білім басқармасының «Магистр сағаты» (Астана, 2022); «Педагогтер қауымдастығы» (Астана, 2022) жобаларында озық тәжірибе енгізілді және таратылды. - «Цифрлық педагогика» платформасында (Астана, 2022, 2023) «Электрондық оқулықтар платформасы орта білім беру ұйымдарында география және басқа пәндер сабақтарында оқыту сапасын арттыру құралы ретінде»; «Білім беру мазмұнын жаңарту: болашаққа бағдар»; «Қашықтықтан оқыту кезеңінде формативті бағалауды ұйымдастыру» мұғалімдер корпусы үшін оқыту семинарлары әзірленді және жүктелді» (Астана, 2022). Астана қаласы білім басқармасының «Педагогикалық десант» жобасы арқылы мұғалімдер корпусын әдістемелік сүйемелдеу (2022, 2023). Сараптама жұмыстарын жүргізу: 1. «ҚР БҒМ Ұлттық тестілеу орталығы» (ҰБТ және ПББ тапсырмаларын сараптау, ПББ тест тапсырмаларын апелляциялау). 2. «Астана қаласының білім басқармалары» (педагогтердің портфолиосын бағалау бойынша сараптама). 3. «Ы.Алтынсарин атындағы ұлттық білім академиясы Білім Министрлігі» (орта білім берудің барлық деңгейлері пәндері бойынша ҚР МЖМБС өзгерістер мен толықтырулар жобаларын дайындау). «Оқушылардың оқу жетістіктерін бағалау бойынша әдістемелік ұсынымдар, БЖБ және ТЖБ құрастыру» (Астана, 2022); «Цифрлық құралдарды қолдана отырып оқу процесін ұйымдастыру бойынша информатика мұғалімдеріне арналған әдістемелік ұсынымдар» (Астана, 2024); «7, 8 сыныптарға арналған сабақтарды әзірлеу жинағы»; факультативтік курс бағдарламасы «Менің Отаным» – 9-сыныпқа арналған Қазақстан» география және информатика пәндері бойынша интеграцияланған сабақтар (Астана, 2021); «Сандық карталарды пайдалану 10-11 сынып оқушыларына арналған» (Астана, 2023). Мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеудің негізгі ресурсы ретінде «MetodikaPro» авторлық құралдық-әдістемелік платформасын енгізу бойынша зерттеу нәтижелері Қазақстанның мынадай қалаларындағы орта білім беру ұйымдарында сыналды: Астана (№1, 3, 15, 16, 17, 28, 30, 62, 79); Алматы (№71, 142); Қосшы (№2); Өскемен (№20); Щучинск (№4). Зерттеу нәтижелерін талқылау және енгізу: Ғылыми-зерттеу жұмысын жүргізу барысында 9 ғылыми еңбек жарияланды: Scopus (Q2) дерекқорында нөлдік емес импакт-факторы бар халықаралық рецензияланатын ғылыми журналда - 1 мақала; ҚКЖО ұсынған журналдарда - 3 мақала; халықаралық конференцияларда - 5 мақала. Жұмыстың негізгі ережелері келесі басылымдарда көрсетілген: Scopus (Q2) дерекқорында нөлдік емес импакт факторы бар халықаралық рецензияланған ғылыми журналдағы мақала 1. Instrumental and methodological needs and support for teaching staff in the conditions of digital transformation // Journal of World Transactions on Engineering and Technology Education. – 2023. – Vol. 21, №4. – Р. 293-298. Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету Комитетінің журналдарының тізбесіне кіретін мақалалар 1. Management of students' learning activities using digital tools in geography lessons bulletin of national academy of sciences of the Republic of Kazakhstan // Bulletin of national academy of sciences of the Republic of Kazakhstan. – 2023. – Vol. 2, №402. – Р. 67-78. 2. Analysis of the state and effectiveness of methodological work in educational organizations of the city of Astana / / Яссауи университетінің хабаршысы. – 2023. – Vol. 2, №128. 3. Development of professional skills of teachers through an instrumental and methodological platform: key aspects // Bulletin of national academy of sciences of the Republic of Kazakhstan. – 2024. – Vol. 1, №407. – Б. 109-122. Халықаралық ғылыми-практикалық конференциялардағы мақалалар 1. Сущность и структура методической работы с педагогическим коллективом // Современная психология и педагогика: проблемы и решения: сб. ст. по матер. LXXVII междунар. науч.-практ. конф. (Новосибирск: СибАК, 2023. – С. 57-63). 2. Инструментально-методическое сопровождение учительского корпуса как фактор модернизации образования // Инновационное развитие современного образования и науки: новые подходы и актуальные исследования (Астана, 2024. – С. 444-448). 3. Модернизация системы образования как стратегия опережающего развития // Вестник ЗКУ. – 2022. – №85(1).59 1(85). 4. Методика совершенствования деятельности педагогов на основе современных образовательных инструментов. Сборник статей LIV международной научно-практической конференции Eurasia Science. М.: «Научно-издательский центр «Актуальность. РФ», 2023. – 280 с. 5. ICT Competence for Prospective Tutors and Teachers // Journal of Social Science Research. – 2022. – Vol. 18. Диссертациялық зерттеудің құрылымы. Диссертация кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған дереккөздер тізімінен, қосымшалардан, 15 кесте және 22 суреттен тұрады. Жұмыстың негізгі мәтіні 121 беттен тұрады. Кіріспеде зерттеу аппараты ұсынылған: зерттеу тақырыбын таңдау негізделген, оның өзектілігі білім беруді модернизациялау жағдайында құралдық-әдістемелік қолдауды жобалау арқылы мұғалімдер корпусының кәсіби-тұлғалық даму деңгейін сипаттаумен дәлелденеді. Зерттеу гипотезасы тұжырымдалды, мақсаттары мен міндеттері анықталды, ғылыми жаңалығы, теориялық және практикалық маңыздылығы, сондай-ақ қорғауға ұсынылған ережелер ашылды. «Білім беруді жаңғырту жағдайында мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеуді жобалаудың теориялық негіздері» атты бірінші бөлімде білім беру жүйесінің қазіргі заманғы өзгерістері жағдайында мұғалімдер корпусын тиімді сүйемелдеуді түсіну мен енгізу үшін қажетті негізгі аспектілерге сипаттама беріледі. Бұл бөлім Қазақстан Республикасындағы білім беруді жаңғыртудың мұғалімдер корпусының қызметіне әсерін қамтиды, құралдық-әдістемелік сүйемелдеудің мәні мен маңызын сипаттап, білім беру міндеттерін табысты орындау және оқыту сапасын арттыру үшін қажетті тәсілдер мен әдістемелерді біріктіретін жобалау моделін ұсынады. «Мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеуді жобалау мен іске асырудың практикалық негіздері» атты екінші бөлімде білім беру практикасында құралдық-әдістемелік сүйемелдеуді енгізу мен қолданудың негізгі аспектілері қарастырылды. Бұл бөлімде география және информатика сияқты интеграцияланған пәндер мысалында сүйемелдеу бағдарламасы талданды, мұғалімдер корпусының кәсіби дамуын қолдайтын семинарлар, вебинарлар және тренингтер түріндегі түрлі қызмет түрлері талқыланды. Сондай-ақ, білім беру платформасының құралдық-әдістемелік қолдауды тиімді іске асыруға ықпал ететін, мұғалімдер корпусы үшін қажетті білім беру материалдары мен ресурстарына қол жеткізуді қамтамасыз ететін ақпараттық ресурстар рөлі егжей-тегжейлі қарастырылды. «Педагогикалық қызметте мұғалімдер корпусын құралдық-әдістемелік сүйемелдеудің тәжірибелік-эксперименттік жұмысы» атты үшінші бөлімде тәжірибелік-эксперименттік жұмыстың негізгі кезеңдері мен нәтижелері қарастырылды. Мұғалімдер корпусының цифрлық сауаттылық деңгейін бағалау жүргізілді, бұл - цифрлық технологиялар саласындағы базалық дағдылар мен қажеттіліктерді анықтауға мүмкіндік береді. Мұғалімдер корпусының оқу қызметінде цифрлық құралдарды пайдалану дәрежесі талданды. Эксперимент нәтижелері ұсынылып, оқу процесіне енгізілген «MetodikaPro» құралдық-әдістемелік платформасының апробациясына талдау жасалды.
Зерттеулерді этикалық бағалау жөніндегі комиссияның қорытындысы
Диссертациялық кеңестің шешімі
Диссертация қорғауының бейнежазбасы: https://youtu.be/OCgaOqdppRQ
