Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде философия докторы (PhD) дәрежесін алу үшін Бекебаева Айнагуль Дюсембиевна «6D050500 – Аймақтану» мамандығы бойынша «Орталық Азия елдеріндегі әлеуметтік саясаттың гендерлік аспектілері» тақырыбында диссертациясы қорғалады.
Диссертация Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Аймақтану» кафедрасында орындалды.
Қорғау тілі - қазақ тілінде
Ресми рецензенттер:
- Липовка Анастасия Владимировна – философия докторы (PhD), мамандығы: 6D050600 – Экономика, Алматы Менеджмент Университетінің доценті (Алматы қ., Қазақстан Республикасы).
- Жанатаева Улбосын Камалбековна – саяси ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының жанындағы Құқық қорғау органдары академиясының Прокурорлық қадағалау кафедрасының профессоры (Астана қ., Қазақстан Республикасы).
Диссертациялық кеңестің уақытша мүшелері:
Абдурахмонова Манзура Манаповна – әлеуметтану ғылымдарының докторы, Ферғана мемлекеттік университетінің әлеуметтік жұмыс кафедрасының профессоры (Ферғана, Өзбекстан).
Шеденова Назым Өтегалиевна – әлеуметтану ғылымдарының кандидаты, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің философия және саясаттану факультетінің социология кафедрасының профессоры (Алматы қ., Қазақстан Республикасы);
Сатпаева Зайра Төлегеновна – философия докторы (PhD), қауымдастырылған профессор, ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым комитеті Экономика институты жанындағы инновациялық-технологиялық даму бөлімінің жетекшісі (Алматы қ., Қазақстан Республикасы).
Ғылыми кеңесшілері:
- Нурбаев Жаслан Есеевич - тарих ғылымдарынын кандидаты, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттык университеті, «Аймақтану» кафедрасының қауымдастырылған профессоры (Астана қ., Қазақстан Республикасы);
- Дронзина Татьяна Алексеевна – саяси ғылымдардың докторы, профессор, София университеті (София қ., Болгария).
Қорғау 2025 жылғы 3 ақпан, сағат 14:00 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «6D050500 – Аймақтану» мамандығы бойынша «8D031 – Әлеуметтік ғылымдар» кадрларды даярлау бағыты бойынша диссертациялық кеңесте өтеді. Диссертациялық кеңес мәжілісі онлайн форматта өткізіледі деп жоспарлануда.
Сілтемесі: http://surl.li/kkdhzj
Мекен-жайы: Астана қ., Қ. Сәтбаев көшесі, 2, № 302 ауд.
Аңдатпа (қаз.): Тәуелсіздік жылдарында Орталық Азия елдері гендерлік теңдікке қол жеткізу жолында айтарлықтай жетістіктерге жеткенімен, олар әлі де дәстүрлі қоғамдық қағидалар мен қазіргі әлеуметтік-экономикалық өзгерістер процесінде туындаған ерекше қиындықтарға тап болуда. Аймақ елдерінің әлеуметтік саясаты гендерлік рөлдер мен күтілімдерге әсер ететін тарихи қалыптасқан патриархалдық дәстүрлермен анықталады. Сонымен қатар, жаһандану және халықаралық ынтымақтастық гендерлік теңдік саласындағы жағдайды жақсартуға бағытталған реформалар мен өзгерістерге ықпал етуде. Әлеуметтік саясаттың гендерлік аспектісі әйелдерге қатысты дискриминацияны жоюға, олардың қоғамдағы жалпы және отбасылық саясат аясындағы орнына негізделген маңызды тәсілдердің бірі болды. Яғни, әлеуметтік саясаттағы гендерлік тәсіл негізінен кәмелетке толмаған балалары бар әртүрлі әлеуметтік топтағы әйелдер үшін практикалық саяси шешімдерді талдау мен олардың салдарын қамтиды. Алайда «гендер» ұғымы қоғамда ең кемі екі жыныстың, еркек пен әйелдің болуын білдіреді. Сондай-ақ бұл ұғым жыныс, ұлт, жас және т.б. негізгі өлшем болып табылады. Мемлекеттегі әртүрлі әлеуметтік бағдарламаларды жүзеге асыруға негізделген барлық саяси шешімдер, қолданыстағы заңнаманы ескере отырып, ерлерге де, әйелдерге де әртүрлі әсер етеді. Әлеуметтік саясаттағы гендерлік аспектілер әлеуметтік саладағы мәселелерді жоспарлау мен шешу кезінде екі жыныстың әлеуметтік жағдайының айырмашылықтарына назар аударады. Гендерлік аспектілер қоғамның әртүрлі әлеуметтік топтарының өкілдері ретінде ерлер мен әйелдердің теңсіздігі мәселелеріндегі саяси әрекеттердің кемшіліктерін анықтайды деп айтуға болады. Адамзаттың бір бөлігінің құқықтары мен мүмкіндіктерінің шектелуі бүкіл қоғамның тұтастай дамуына әсер етеді: гендерлік асимметриядан тек дискриминация құрбандары ғана емес, оны жүзеге асырушылар да зардап шегеді. Көбінесе саясаткерлер гендерлік саясатты тек әйелдерге қатысты қарастырады. Алайда гендерлік мәселе әлдеқайда кең сипатқа ие. Соңғы 15 жыл ішінде гендерлік мәселелерге арналған конференциялар, семинарлар, дөңгелек үстелдер жыл сайын өткізіліп келеді. Бұл қоғам өміріндегі әйелдер мен ерлердің рөлі мен орнына деген тұрақты қызығушылықтың нәтижесі. Талқылаулар, әдетте, әлемдік саясат пен халықаралық қатынастардағы гендерлік мәселелердің теориялық және практикалық аспектілерін қамтиды. Университет ортасында осы мәселеге жүгіну әсіресе маңызды, себебі ол әлеуметтік-мәдени және саяси-экономикалық дамудағы еркек пен әйел тақырыбына үстірт және менсінбеушілік көзқарасты еңсеруге, сондай-ақ оның күрделілігі мен қайшылықтарын түсінуге көмектеседі. Әйелдердің еңбек және отбасылық-тұрмыстық саладағы осалдық мәселелері жыл сайын өзекті болуда. Әйелдер, әдетте, төмен жалақылы жұмыспен қамтылған, саясат пен бизнестің жоғары деңгейлерінде жеткіліксіз өкілдік етілген және тұрмыстық зорлық-зомбылықтың негізгі ауыртпалығын көтереді. Бұл мәселелер дамушы қоғамдардың көпшілігіне тән, сондықтан әлеуметтік саясаттың дәстүрлі аспектілерін қайта қарау және гендерге сезімтал тәсілдерді әзірлеу қажет. Халықтың экономикалық әл-ауқатының нашарлауы қолданыстағы мемлекеттік бағдарламаларды қайта қарау қажеттілігін тудырады, сондықтан соңғы жылдары Орталық Азия елдерінің үкіметтері гендерлік саясатты жүзеге асыру механизмдерін қайта қарап, құқықтық және әлеуметтік салаларда азаматтық қоғамды қолдаудың жаңа институттарын құрды. Осылайша, Орталық Азия елдеріндегі әлеуметтік саясаттың гендерлік аспектілері мәселесі көпқырлы және заңнаманы өзгерту, экономикалық ынталандыру, білім беру бағдарламалары, сондай-ақ қоғамдық нормалар мен стереотиптермен жұмыс жасауды қамтитын кешенді тәсілді талап етеді. Бұл мәселелерді тиімді шешу аймақтағы гендерлік теңдік жағдайын жақсартып қана қоймай, Орталық Азия елдерінің әлеуметтік-экономикалық дамуына да ықпал етеді. Зерттеудің мақсаты - Орталық Азия елдерінің әлеуметтік саясатының гендерлік аспектілеріне жан-жақты, салыстырмалы талдау жүргізу, қолданыстағы мәселелер мен кедергілерді анықтау, сондай-ақ гендерлік саясаттың кейбір мәселелері бойынша ұсынымдар әзірлеу болып табылады. Жоғарыда айтылғандарға сәйкес келесі міндеттер қойылып, шешілді: 1. Гендерлік саясаттың теориялық негіздерін зерттеу; 2. Гендер контекстінде әлеуметтік саясаттың тарихи дамуы мен қазіргі жағдайын талдау; 3. Халықаралық ұйымдар мен коммерциялық емес құрылымдардың әлеуметтік саясаттың гендерлік аспектілеріне әсерін бағалау; 4. Аймақ елдерінің әлеуметтік саясатына гендерлік интеграцияның мәселелері мен перспективаларын анықтау; 5. Гендерлік заңнама саласындағы жағдайды жақсарту бойынша ұсынымдар әзірлеп, кейбір халықаралық стандарттарды қабылдауды ұсыну. Зерттеу объектісі – гендерлік теңдікке қол жеткізуге және ерлер мен әйелдердің құқықтары мен мүмкіндіктеріне қатысты әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған заңнамалық және институционалдық тетіктерді, бағдарламалар мен стратегияларды қамтитын Орталық Азия елдерінің әлеуметтік саясаты. Зерттеу пәні – Орталық Азия елдеріндегі гендерлік саясат пен әлеуметтік өзгерістер арасындағы динамикалық өзара әрекеттестік, гендерлік теңдікті іске асыру үдерісінде осы елдердің кездесетін ең тиімді тәжірибелер мен қиындықтарды анықтау. Зерттеудің хронологиялық шеңберлері. Гендерлік теңдіктің қазіргі жағдайын кешенді талдау және терең түсіну, оның әлеуметтік саясатқа әсерін зерттеу үшін үш уақыт кезеңі қарастырылды: • 1922 жылдан 1991 жылға дейінгі кезең – бұл кезеңде Орталық Азия елдері КСРО құрамында болды. Осы уақыттағы әлеуметтік және гендерлік саясаттарды зерттеу аймақтағы гендерлік теңдіктің қалыптасуының бастапқы жағдайларын, оның ішінде білім беру, жұмысбастылық және әйелдердің саяси өмірге қатысу саласындағы жетістіктер мен проблемаларды түсінуге мүмкіндік береді. • 1991 – 2000 жылдардың басы – бұл кезең Орталық Азия елдері тәуелсіздік алғаннан кейінгі бастапқы фазаны қамтиды. Бұл кезең ұлттық мемлекеттік институттардың қалыптасуымен, әлеуметтік саясат пен гендерлік теңдікке өз көзқарастарын қайта қарастыру және әзірлеумен сипатталады. • 2000 жылдардың басы – қазіргі уақытқа дейін – бұл кезең Орталық Азия елдерінің гендерлік саясатындағы қазіргі үрдістер мен өзгерістерді талдау үшін маңызды. Глобализацияның, халықаралық ынтымақтастықтың және әйелдер құқықтары мен гендерлік теңдік саласындағы халықаралық стандарттарды енгізудің әсеріне ерекше назар аудару қажет. Әйелдердің қоғамдағы жағдайын жақсартуға бағытталған реформалар, гендерлік зорлық-зомбылықпен күрес бастамалары, әйелдердің саясат пен экономикаға қатысуын арттыруға арналған күш-жігер зерттеледі. Зерттеу әдістері Жұмыстың мақсаттарына жету үшін келесі әдістер қолданылды: • Әдеби шолу: гендерлік теңдік пен әлеуметтік саясат саласындағы негізгі тәсілдер мен концепцияларды анықтау үшін ғылыми әдебиеттерді, мақалаларды және есептерді зерттеу. • Салыстырмалы талдау: Орталық Азия елдерінің гендерлік саясаты мен тәжірибелерін салыстыру арқылы жалпы тенденциялар мен тиімді стратегияларды анықтау. • Құжаттарды талдау: гендерлік теңдіктің құқықтық негізін бағалау үшін заңнамалық актілерді, ұлттық стратегиялар мен бағдарламаларды зерттеу. • Кейс-стади: гендерлік саясатты жүзеге асырудағы табысты тәжірибелердің жекелеген мысалдарын талдау және кездесетін қиындықтарды анықтау. • Статистикалық талдау: теңсіздік деңгейі мен шаралардың тиімділігін бағалау үшін гендерлік көрсеткіштер бойынша деректерді өңдеу. Зерттеудің ғылыми жаңалығы Диссертациялық зерттеудің ғылыми жаңалығы осы аймақта гендерлік аспектілердің әлеуметтік саясаттың қалыптасуы мен жүзеге асырылуына әсерін кешенді талдау мен жүйелеуде жатыр. Зерттеудің жаңашылдығы келесі аспектілерде көрініс тапты: • Жаһандану және халықаралық қысым контекстінде Орталық Азия елдерінің гендерлік саясатындағы жаңа үрдістер мен өзгерістер анықталып, талданды, сондай-ақ олардың әлеуметтік даму мен гендерлік теңдікке әсері бағаланды. Бұл әйелдердің жағдайын жақсартуға және гендерлік теңдікті нығайтуға бағытталған жаңа стратегиялар мен бағдарламаларды зерттеуді қамтиды. • Аймақ елдерінің арасында гендерлік әлеуметтік саясаттың салыстырмалы талдауы жүргізілді, бұл әртүрлі елдерде қолданылатын ерекше шешімдер мен тәсілдерді, сондай-ақ аймаққа жалпы тән мәселелер мен қиындықтарды анықтауға мүмкіндік берді. • Мәдени және тарихи факторлардың гендерлік саясаттың қалыптасуы мен жүзеге асырылуына әсері талданды, бұл дәстүрлі құндылықтар мен сенімдердің гендерлік нормаларды қалай қалыптастыратынын және ұлттық және жергілікті деңгейлерде гендерлік саясатқа қалай ықпал ететінін жаңа қырынан түсінуге мүмкіндік берді. • Әлеуметтік саясатқа гендерлік интеграцияның тиімді механизмдері анықталып, талданды, бұл үздік тәжірибелерді зерттеуді және гендерлік теңдікке қол жеткізу жолындағы кедергілерді анықтауды қамтиды. Зерттеудің бұл бағыты аймақтағы гендерлік саясатты жақсартуға арналған практикалық ұсыныстарды ұсынады. • Орталық Азия елдерінің әлеуметтік саясатында гендерлік теңдікті нығайтуға арналған инновациялық стратегиялар мен шешімдер ұсынылды, олар алынған деректер мен халықаралық тәжірибенің кешенді талдауына негізделген. Бұл зерттеудің ғылыми жаңалығы әлеуметтік саясаттың гендерлік аспектілері туралы академиялық диалогты байытуда, осы салада жұмыс істейтін ғалымдар, саясаткерлер мен практиктер үшін жаңа деректер мен аналитикалық қорытындыларды ұсынуда да көрінеді. Қорғауға ұсынылатын негізгі тұжырымдар 1. Гендер әлеуметтік саясатты әзірлеу мен жүзеге асыруда орталық категория болып табылады, қоғамдық құрылымдар мен институттардың қалыптасуына әсер етеді. Гендерлік зерттеулер ғылыми танымды негізді түрде кеңейтеді, академиялық дискурстарға гендерлік әділеттілік пен теңдік перспективаларын интеграциялайды. Гендерлік теңдікті қамтамасыз ететін мемлекеттік саясаттың мазмұны мен нәтижелілігі мемлекеттегі құқықтық жағдай мен азаматтық қоғамның кемелдігіне, қоғамның әлеуметтік-экономикалық даму деңгейіне, әлеуметтік-саяси ұйымның моделіне, қоғамдағы гуманистік және демократиялық дәстүрлердің даму дәрежесіне, сондай-ақ мемлекет тарапынан қолдау табатын гендерлік зерттеулер желісінің болуына байланысты. 2. Гендерлік зерттеулердің әдіснамалық тәсілдері гендер мен әлеуметтік саясат арасындағы өзара байланыстарды терең түсінуді қамтамасыз етеді, бұл осы салада неғұрлым тиімді стратегияларды әзірлеуге мүмкіндік береді. Бұл мәселелерді еңсеру жүйелі талдауды және бар проблемаларды жою бойынша тиімді әдістер мен әдістемелерді әзірлеуді қажет ететін ұзақ және күрделі процесс. Қоғам дамуының гендерлік, саяси, экономикалық және мәдени аспектілерін зерттейтін академиялық орта өкілдерін гендерлік дамудың бағдарламаларын талқылауға, әзірлеуге және іске асыруға тарту әлеуметтік мәселелерге толыққанды, кешенді тәсіл қалыптастырып, үкімет пен азаматтық қоғам қабылдайтын іс-әрекеттерді күшейтеді. 3. Гендерлік саясаттың тарихи дамуы қоғамдық көзқарастар мен гендерлік теңдікке қатысты тәсілдердің эволюциясын көрсетеді, қазіргі гендерлік мәселелерді түсінуде тарихи контекстің маңыздылығын атап көрсетеді. Әлеуметтік-саяси жүйені жаңғырту шетелдік тәжірибені көшіру ретінде емес, жаһандану жағдайындағы Орталық Азия елдерінің нақты-тарихи даму шарттары негізінде жүруі тиіс. Сондықтан гендерлік теңдікті қамтамасыз ететін мемлекеттік саясаттың қалыптасуы мен жүзеге асырылу процесінде кеңестік және дәстүрлі өткеннің оң әлеуетін, олар қалыптастырған саяси құндылықтарды пайдалану маңызды, олардың негізінде гендерлік теңдікті институционалдық қамтамасыз ету мүмкін. 4. Заңнамалық тетіктер гендерлік теңдікке қол жеткізуде негізгі рөл атқарады, гендерлік принциптерді құқықтық жүйеге интеграциялаудағы прогресс пен қиындықтарды көрсетеді. Осы тетіктердің тиімділігі олардың өзгермелі әлеуметтік нормаларға бейімделу және барлық гендерлік топтардың құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету қабілетіне байланысты. Сондықтан тек жаңа заңнамалық актілерді құру ғана емес, қолданыстағы нормаларды ағымдағы гендерлік реалияларды ескере отырып, үнемі қайта қарап, жаңғырту қажет, қоғамның барлық мүшелері үшін тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ету керек. 5. Гендерлік саясат саласындағы халықаралық тәжірибені зерттеу және бейімдеу Орталық Азияда гендерлік теңдікке бағытталған тиімді тәсілдерді дамытуға ықпал ете алады, аймақтың ерекшеліктері мен мәдени ерекшеліктерін ескере отырып. Басқа елдерде жіберілген үздік тәжірибелер мен қателіктерді талдау Орталық Азия контекстінде әділ және инклюзивті гендерлік саясатты әзірлеу үшін құнды сабақтар береді. 6. Үкіметтік емес ұйымдар әйелдердің қоғамдық-саяси белсенділігін арттыруда маңызды рөл атқарады, гендерлік теңдік пен эмансипацияға ықпал етеді. Үкіметтік емес ұйымдар гендерлік саясатты іске асыруға, азаматтық қоғам мен елдегі демократиялық институттардың дамуына ықпал етеді. Мемлекеттік институттар, бизнес және әйелдер үкіметтік емес ұйымдарының желілік өзара әрекеттесуінің тиімділігі мен нәтижелілігіне гендерлік саясаттың табыстылығы, әйелдердің жағдайын жақсарту бойынша ұлттық механизмнің жедел әрекетке келуі байланысты. 7. Орталық Азиядағы гендерлік мәселелерді шешуде кешенді тәсіл қажет, мұнда білім беру, денсаулық сақтау, жұмыспен қамту және қоғамдық өмірге қатысу негізгі араласу салалары болып табылады. Бұл тек әрбір осы салада әйелдердің және басқа гендерлік топтардың жағдайын жақсартуға бағытталған мақсатты бағдарламалар мен бастамаларды әзірлеуді ғана емес, сонымен қатар әртүрлі секторлар мен билік деңгейлері арасындағы күш-жігерді үйлестіру қажеттілігін білдіреді. Сондай-ақ аймақтың мәдени және әлеуметтік ерекшеліктерін ескеру, гендерлік стереотиптерді жоюға және гендерлік теңдік туралы қоғамдық сананы арттыруға ұмтылу маңызды. 8. Аймақта тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуға қол жеткізу үшін гендерлік тепе-теңдікті жақсартуға арналған тиімді стратегиялар мен құралдарды әзірлеу және жүзеге асыру қажет. Бұған тек тең құқықтарды қамтамасыз етуге арналған заңнамалық бастамалар, экономикалық ынталандыру шаралары және медициналық қызметтерге қолжетімділікті жақсарту ғана емес, сонымен қатар әртүрлі салаларда әйелдердің өкілдігін арттыру үшін квоталарды белгілеу, гендерлік сезімталдықты дамыту және стереотиптерді өзгерту бойынша білім беру бағдарламалары, сондай-ақ гендерлік зорлық-зомбылықпен күрес бағдарламалары кіреді. 9. Гендерлік саясат саласындағы халықаралық тәжірибені зерттеу және бейімдеу Орталық Азияда гендерлік теңдікке бағытталған тиімді тәсілдерді дамытуға ықпал етеді. Сондай-ақ гендерлік теңдіктің маңыздылығы туралы қоғамдық хабардарлықты арттыру үшін білім алмасу және үздік тәжірибелермен бөлісу үшін халықаралық ынтымақтастық қажет. Зерттеудің теориялық және практикалық маңызы Жұмыстың теориялық маңызы гендерлік теңдікті қамтамасыз ету мәселелерін зерттеу саласындағы қолданыстағы еңбектерді толықтыруында, қазіргі саяси шындықты ғылыми қорытуға ықпал етуінде жатыр. Жұмыста ұсынылған және негізделген тұжырымдар Орталық Азия елдерінде әйелдердің саяси жағдайын жақсарту бойынша ұлттық және аймақтық бағдарламаларды әзірлеуде, әйелдердің тең құқықтылығын қамтамасыз ету бойынша ұлттық механизмді жетілдіру жолдарын анықтауда, түрлі салаларда концепциялар мен бағдарламаларды әзірлеуде, қоғамның саяси өмірінде әйелдердің ықпалын күшейтуде, сондай-ақ әйелдер қоғамдық ұйымдарының практикалық қызметі үшін индикативтік негіз ретінде пайдаланылуы мүмкін. Зерттеу нәтижелері феминология және гендерлік ағарту бойынша оқу курстарын дайындауға негіз бола алады. Оларды бұқаралық ақпарат құралдары арқылы қоса алғанда, білім беру қызметінде, қоғамның тиісті пікірін қалыптастыру үшін пайдалануға болады. Зерттеу нәтижелерінің апробациясы Диссертациялық жұмыс Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Халықаралық қатынастар факультетінің аймақтану кафедрасында орындалды. Зерттеу жұмысының негізгі нәтижелері мен тұжырымдары 9 ғылыми мақалада апробацияланып, жарияланды. Олардың ішінде: • Халықаралық конференциялар материалдарында: 1. Археологиялық зерттеулердегі гендерлік фактор // М. Жолдасбековтің 80 жылдық мерейтойына арналған "Түркі әлемі және халықаралтарих, тұлға, келешек" халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдары, 26-27 мамыр 2017 ж. – 236-239 б. 2. Қазіргі Қазақстандағы әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық мәселесі // Студенттер мен жас ғалымдардың XIII Халықаралық ғылыми конференциясы "Ғылым және білім – 2018", 12 сәуір 2018 ж. – 2112-2116 б. 3. Қазіргі Түрікменстандағы гендерлік теңдік мәселелері // "Қазіргі зерттеулер: теория және практика" VI Халықаралық ғылыми-практикалық конференция мақалалары (29 сәуір 2024 ж.). – Петрозаводск: "Жаңа ғылым" МҒПО, 2024. – 151 б., ил., табл., 129-136 б. • Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған ғылыми басылымдарда: 1. Орталық Азия елдерінің әлеуметтік саясатының гендерлік бағдарлануының кейбір ерекшеліктері // Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. – 2017. – №4. – 44-53 б. 2. Дәстүрлі Қазақстан қоғамындағы әйелдің мәртебесінің эволюциясы // Л. Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Хабаршысы. – 2017. – №5. – 462-467 б. 3. Қазақстандағы әйелдер мен ерлерге қатысты саясаттың қазіргі жағдайы // Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. – 2018. – №2. – 54-58 б. 4. Гендерлік аспектілерді зерттеудің халықаралық тәжірибесі // Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. – 2018. – №4. – 141-148 б. 5. Қазақстан Республикасындағы гендерлік білім берудің стратегиялары мен нәтижелері // Л. Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Хабаршысы. Саяси ғылымдар сериясы. Аймақтану. Шығыстану. Түркітану – 2024. – №1. – 97-109 б. DOI: https://doi.org/10.32523/2616-6887/2024-146-1-97-109; • SCOPUS деректер базасына кіретін журналда: 1. Орталық Азиядағы әйелдер үкіметтік емес ұйымдарының қалыптасуы мен дамуы // "Space and Culture" журналы, Үндістан, 2019. – 136-155 б. (Scopus). DOI:10.20896/saci.v6i5.480. Сондай-ақ қазіргі уақытта диссертант 2023-2025 жылдарға арналған «Жас Ғалым» жобасының "Орталық Азия елдерінің білім беру саясатына гендерлік тәсілдерді енгізу" тақырыбы бойынша ғылыми жетекшісі болып табылады. Жұмыстың құрылымы Диссертация кіріспеден, үш бөлімнен (әр бөлімде үш параграф), қорытындыдан, пайдаланылған дереккөздер тізімінен және қосымшалардан тұрады.
Зерттеулерді этикалық бағалау жөніндегі комиссияның қорытындысы
Диссертациялық кеңестің шешімі
Диссертация қорғауының бейнежазбасы: https://youtu.be/WC0jWehGM8I?si=4MQf6ZmqWTOIPQDB
