«6D051700 - Инновациялық менеджмент» мамандығы бойынша философия докторы (PhD) дәрежесін алу үшін Шеримова Нуржанат Мухтаровна диссертациясын қорғауы
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде философия докторы (PhD) дәрежесін алу үшін Шеримова Нуржанат Мухтаровна «6D051700 – Инновациялық менеджмент» мамандығы бойынша «Қазақстан экономикасының цифраландыру жағдайында өнеркәсіп секторында инновациялық басқару (Павлодар облысының мысалында) » тақырыбында диссертациясы қорғалады.
Диссертация Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Менеджмент» кафедрасында орындалды.
Қорғау тілі - орыс тілінде
Ресми рецензенттер:
Ратнер Светлана - профессор, профессор
Калыбекова Динара Байгалиевна - философия докторы (PhD), Докторант PhD
Диссертациялық кеңестің уақытша мүшелері:
Искаков Бауыржан Мұратбекұлы - ғылым кандидаты, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, оқытушы
Кангалакова Дана Муратбековна - философия докторы (PhD)
Васин Сергей Михайлович - ғылым докторы, профессор, проректор
Ғылыми кеңесшілері:
Экономика ғылымдарының докторы, профессор Исабеков Бауржан Нарзуллаевич
Экономика ғылымдарының докторы, профессор, Халықаралық бизнес кафедрасының профессоры, "Беларусь мемлекеттік Экономикалық университет " (Минск, Беларусь Республикасы) Шмарловская Галина Александровна
Қорғау 2024 жылғы 11 желтоқсан, сағат 14:00 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «6D051700 – Инновациялық менеджмент» мамандығы бойынша «8D041 – Бизнес және басқару» кадрларды даярлау бағыты бойынша диссертациялық кеңесте өтеді. Диссертациялық кеңес мәжілісі онлайн форматта өткізіледі деп жоспарлануда.
Сілтемесі: https://teams.microsoft.com/l/channel/19%3Awa9bODPOxva7S4H59vgg6GhC8INIZMKUbj0CCgWdl7g1%40thread.tacv2/?groupId=c0ac3951-846a-4951-a3c8-fa25728f9636&tenantId=5a2fd781-9261-485a-af2b-6171d0efab7
Мекен-жайы: Астана қ., Қажымұқан көш, 11, Оқу-зерттеу корпусы, №518 аудиториясы.
Аңдатпа (қаз.): Аннотация Нуржанат Мухтаровна Шеримовнаның «Қазақстан экономикасының цифраландыру жағдайында өнеркәсіп секторында инновациялық басқару» (Павлодар облысының мысалында) тақырыбындағы диссертациялық жұмысына, 6D051700- «Инновациялық менеджмент» мамандығы бойынша (PhD) философия докторы ғылыми дәрежесін алу үшін ұсынылған. Диссертациялық зерттеудің мақсаты - цифрландыру жағдайында Павлодар облысы экономикасының өнеркәсіптік секторында инновациялық менеджментті жетілдіру және қарқынды дамыту жолдарын әзірлеу болып табылады. Зерттеу міндеттері: - инновациялық менеджменттің мәнін түсінудің заманауи ғылыми тәсілдерін зерттеу; - өнеркәсіптік секторды инновациялық басқару әдіснамасы мен цифрландыру жағдайында оны құру механизмдерін зерттеу; - экономиканы цифрландыру жағдайында өнеркәсіптік секторды инновациялық басқарудың шетелдік тәжірибесін зерделеу Қазақстан Республикасындағы өнеркәсіп секторын инновациялық менеджменттің қалыптасуы мен дамуының қазіргі заманғы тенденцияларын зерттеу және талдау; Павлодар облысы бойынша цифрандыру жағдайында өнеркәсіптік сектор бойынша инновациялық басқарудың талдауы; инновациялық менеджмент жүйесінің және цифрландыру үрдістерінің Павлодар облысының өнеркәсіп секторының жұмыс істеуін белсендіруге әсерін бағалау;Павлодар облысы бойынша цифрлану жағдайында өнеркәсіп секторын инновациялық басқарудың моделдерін жасап жетілдіру;цифрландыру жағдайында Павлодар облысының өнеркәсіптік секторын инновациялық басқару моделін тәжірибеде қолданудың тиімділігін бағалау; -Павлодар облысы бойынша өнеркәсіптік экономика секторы бойынша индустриальды-инновациялық дамуын бағалау мен болжау. Зерттеу әдістері. Зерттеу әдістерінің негізінде келесі тәсілдер қолданылды: ғылыми әдіс (жинақтау,аналитикалық,синтетикалық,гипотеза құру әдісі), диалектикалық статистикалық,эксперттік,аналитикалық-есептеу зерттеу әдістері қолданылды. Ғылыми әдіс аясында өнеркәсіптік даму үрдістерін сипаттайтын сандық және сапалық деректерді жинау, жүйелеу және талдау, өнеркәсіптік секторды басқаруды дамыту, қалыптастыру және оны цифрландыру жүзеге асырылды. Аналитикалық әдіс диалектикалық және статистикалық әдістермен,есептеу-аналитикалық әдістермен қатар экспертті әдістермен толықтырылды. Сараптамалық әдіс Павлодар облысының өнеркәсіптік секторын басқарудың ұйымдық құрылымын талдауда, Павлодар облысының өнеркәсіп секторында инновациялық басқару шешімдерін қолданудың оң және теріс салдарын бағалауда, сондай-ақ үлесті болжауда ,өнеркәсіптік өндірістің жалпы көлемінен өнеркәсіптік кәсіпорындарды цифрландыруға инвестиция көлемі жағынан қолданылды. Қолданылған зерттеу әдістері негізінде ғылыми гипотеза жасалды. Аталған жұмыста қолданылған әдістер негізінде ғылыми болжамдар жасалды. Бұл жұмыста инновациялық басқару процесінің құрамдас элементтерін, оның ішінде жеке функцияларды тереңдету қажет деген гипотеза алға қойылған, оның негізінде процесстік тәсілге негізделген инновациялық менеджмент моделін жасау көзделген. Бұл гипотеза сонымен қатар басқару жүйелері күрделі және басқару әрбір ішкі элементтің дамуына қатысты инновациялық параметрлерді ала алады деп болжайды. Осы жұмыста өнеркісіптік секторды басқарудың инновациялық-ұйымдастыру жүйесін жасаудың қажеттілік гипотезасын, басты назар көлбеу ұйымдастыру-басқарудың байланысын ұсынып отыр. Болашақта инновациялық менеджменттің процесс үлгілері практикалық қолдануды ала алады, мұнда гипотезалар дәлелденген теориялық ұсыныстарға айналады. Қорғауға ұсынылған негізгі ережелер: 1) Цифрландыру жағдайында өнеркәсіптік секторды инновациялық басқару механизмін құру және пайдалану әдістемесі Цифрландыру жағдайында өнеркәсіптік секторды инновациялық басқару механизімінің теоретикалық негізін зерттеу барысында авторлық жоба моделі құрылған болатын. Негізгі баасымдық механизмнің ішкі жүйелеріне аударылды: сыртқы және ішкі орта; басқару деңгейлері; басқару және басқарылатын ішкі жүйе; цифрлық инфрақұрылым және цифрландыру құралдары; басқарудың инновациялық әдістері; кіріс және шығыс факторлары. Өнеркәсіптік секторды инновациялық басқару механизмінің қолданыстағылардан негізгі айырмашылығы – ол нарықтық ортаның барлық мүмкін институционалдық факторларын кешенді түрде есепке алады, оларды зерттеу және түзету тәжірибеде проблемаларды анықтауға және инновациялық дамуға мүмкіндік береді,сонымен қатар өнеркісіптік секторды басқарудың тиімділігін арттыруын ескереді. Аталған жұмыста экономиканы цифрландыру жағдайында өнеркәсіптік секторды инновациялық басқарудағы шетелдік тәжірибе зерделенді. Келесі факторларға назар аударылды: - цифрлық инфрақұрылымды дамытуға; үлкен деректерді қолдану. Зерттеу барысында АҚШ, Жапония, Франция, Германия, Оңтүстік Корея, Қытай сияқты әлемнің дамыған экономикаларының тәжірибесі қарастырылды. Шетелдік тәжірибені зерттеу менеджмент тек стратегиялық индикативті көрсеткіштерді жоспарлау принциптеріне ғана емес, сонымен қатар прогрессивті басқару технологияларын әзірлеу мен трансфертіне, инновациялық ұйымдық-басқару құрылымдарын, оның ішінде бөлімшелік құрылымдарды қалыптастыруға құрылатынын көрсетті. Әлемдік тәжірибеде индустриялық дамудың стратегиялық индикативті көрсеткіштеріне экономика мен өнеркәсіпті басқару жүйесінде инновациялар мен инновацияларды қолдану арқылы ғана қол жеткізуге болады. Бұл әлемдік тәжірибе стратегиялық бағдарламалар мен тұжырымдамаларды жетілдіру үшін Қазақстан Республикасында қолданыста болуы тікелей қатысты болып саналады, онда прогрессивті басқару трансферті инновациялар мен инновацияларды енгізуге ерекше назар аудару қажет. 2) Цифрландыру факторларын ескере отырып, Павлодар облысының өнеркәсіптік секторын инновациялық менеджмент жүйесі мен цифрландыру арқылы жұмыс істеуін белсендіру мен мәселелерін есепке алу. Зерттеуде Қазақстанның өнеркәсіптік секторының дамуының негізгі тенденциялары талданды. Қазақстан Республикасындағы өнеркәсіптік кәсіпорындардың максималды үлесі жеке меншікке келеді, бұл басымдықта тұрақты оң динамика байқалады. Индустриялық-инновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасын іске асырудың екінші кезеңі аясында инновациялық басқарушы кадрларды даярлаудың негізгі бағыты машина жасау өнеркәсібі, металлургия және тамақ өнеркәсібіне аударылды. Қазақстан Республикасында экономиканың өнеркәсіптік секторына шетелдік инвестицияларды тартуда оң үрдістер байқалады, бұған шетелдік үлесі бар өнеркәсіптік кәсіпорындардың және толығымен шетелдіктерге тиесілі өнеркәсіптік кәсіпорындарда жағымды динамикалық даму куә болып отыр. Жетекші корпорациялардың корпоративтік негіздері мен қызметі ең жоғары дәрежеде мынадай өнеркәсіп салаларында шоғырланған: мұнай-химия; металлургия. Экономиканың өнеркәсіптік секторында құрылған корпоративтік негіздер шетелдік басқару тәжірибесін тартуға, халықаралық менеджмент жүйелерін және инновациялық ұйымдық-басқару құрылымдарын тәжірибеге енгізуге түрткі болды. Инновациялық дамуды қарқындату жылдарында ISO және OHSAS сериясының халықаралық менеджмент стандарттарын енгізудің белсенді тенденциялары байқалды. Елімізде инновациялық индустриялық даму және инновациялық инфрақұрылымды қалыптастыру бойынша кең ауқымды Мемлекеттік бағдарламалар жүзеге асырылды. Бағдарламалардың негізгі мазмұны мыналарға бағытталған: еңбек өнімділігінің өсуін интенсификациялауға; өнеркәсіп өніміндегі жалпы қосылған құнның өсуі; экспорттың өсуі; негізгі капиталға инвестициялар, жаңа технологиялар. Жүргізілген аналитикалық зерттеулердің негізінде Қазақстан Республикасының өнеркәсіптік секторын инновациялық басқарудың қолданыстағы механизмі әзірленді. Қолданыстағы механизм күрделілік пен жүйелілік саласында жетілдіру резервтеріне ие, теориялық зерттеулерге сәйкес экономикалық жүйенің деңгейлері мен басқарудың инновациялық әдістеріне ескереді. Қазақстан экономикасының цифрландыру жағдайында өнеркәсіп секторында инновациялық басқару Павлодар облысының мысалында қарастыратын болсақ зерттеулер көрсеткендей, Павлодар облысының өнеркәсіптік секторын басқару келесідей басқару деңгейлерімен тығыз байланысына негізделген: макродеңгей; мезо деңгей. Басқару процесінде командалық-әкімшілік тәсілдер және басқарудың желілік-функционалдық ұйымдастырушылық құрылымдары қолданылады. Өңірлік менеджмент жүйесінің өнеркәсіптік кәсіпорындарды басқару жүйелерімен өзара әрекеті мен қарым қатынасы жеткіліксіз болып саналады. Өнеркәсіптік секторды басқару кезінде мемлекеттік инвестицияларды қолдауға бағытталған құралдардың кең спектрі қолданылады. Экономиканың өнеркәсіп секторын мемлекеттік инвестициялық және қаржылық қолдаудың негізгі жүйелік шаралары кең ауқымды дәлелдемелік базаны талап етеді және кейінгі әкімшілік қиындықтардың туындауына ықпал етеді. Облыс өнеркәсібін басқару шеңберінде Павлодар облысында 7 инфрақұрылым элементі мен 11 инновациялық өндірісті қамтитын Арнайы экономикалық аймақ құрылып, жұмыс істейді. Арнайы экономикалық аймақтың негізгі проблемалары: инвестиция тартудың төмен тенденциясы, өндірілетін өнімдегі қосымша құнның төмен деңгейі, ашылатын жұмыс орындарының аздығы болып саналады. Өңірде 2023-2029 жылдарға арналған цифрлық трансформацияның Мемлекеттік Тұжырымдамасына сәйкес өнеркәсіп секторын басқаруды цифрландыруға ерекше көңіл бөлінуде. Тұжырымдамада Павлодар облысының өңірлік индустриялық саясатында толық көрсетілмеген 10 бағытты іске асыру көзделген. Зерттеулер көрсеткендей, өңірде Цифрландыру тұжырымдамасын жүзеге асыру кезінде инвестицияның максималды көлемі энергетика саласына – 97,4% құрады. Машина жасау өнеркәсібін, мұнай-химия өнеркәсібін және металлургияны цифрландыруға инвестиция көлемі 0,3%-дан 2%-ға дейін құрайды, бұл олардың инновациялық дамуы үшін жеткіліксіз. Өңірде инновациялық ұйымдастырушылық-басқару құрылымдарын пайдалану шеңберінде жобалық кеңселер жүйесі қолданылады. Жобалық кеңселер жүйесі «Қазхром» АҚ, «Қазақстан электролиз зауыты» АҚ сияқты ірі өнеркәсіптік кәсіпорындардың қызметімен шектеледі және шағын және орта бизнес жүйесінде аз мөлшерде қолданылады. Инновациялық менеджмент жүйесі мен цифрландыру процестерінің Павлодар облысының өнеркәсіп секторының жұмыс істеуін белсендіруге ықпалын тікелей бағалау келесі бағыттар бойынша жүргізілді: - өнеркәсіптің аймақтың экономикалық өсуіне қосқан үлесін бағалау. Өңірдің өнеркәсіп секторы номиналды тұрғыдан алғанда толқынды циклдік экономикалық өсуді бастан өткерді, ал нақты тұрғыдан алғанда өнеркәсіп секторы 11,56 миллиардтан 7,02 миллиард АҚШ долларына дейін айтарлықтай экономикалық құлдырауға ұшырады; -Павлодар облысының өнеркәсіп секторының жұмыс істеуінің негізгі экономикалық көрсеткіштерінің динамикасын бағалау. Зерттеулер көрсеткендей: өнеркәсіп номиналды экономикалық өсуді бастан кешіруде; өңдеуші өнеркәсіп тау-кен өнеркәсібінен айтарлықтай басымдыққа ие; өнеркәсіпте жұмыс істейтін қызметкерлердің саны салыстырмалы түрде тұрақты. -негізгі капиталға циклдік инвестициялар тартымдылығы бар; табыстылықтың циклдік тұрақсыз үрдістері бар пайданың оң динамикасы бар; өнеркәсіптік кәсіпорындардың рентабельділігі төмен. - Павлодар облысының өнеркәсіп секторын басқару қызметінің көрсеткіштерін бағалау. Көрсеткіштерді бағалау мынаны көрсетеді: өңдеуші өнеркәсіп үлесінің төмендеу тенденциялары бар; Өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемінің өсу қарқыны тұтастай алғанда тау-кен өнеркәсібіндегі өндіріс көлемінің өсу қарқынынан көп емес; экономиканың өнеркәсіптік секторына инвестицияның теріс өсу қарқыны байқалады; жалпы өнеркәсіптік кәсіпорындардың табыстылығының өсу қарқыны өнеркәсіптік кәсіпорындардың пайдасының өсу қарқынынан аспайды; - өнеркәсіп секторының инновациялық белсенділігін бағалау. Инновациялық белсенділікті бағалау мынаны көрсетеді: аймақта ҒЗТКЖ-мен айналысатын ұйымдардың саны өте аз; ҒЗТКЖ-ға тартылған адам ресурстары көлемінде циклдік тенденция байқалады; ҒЗТКЖ шығындарын қаржыландыру динамикасы циклдік тұрақсыз; ҒЗТКЖ шығындарын қаржыландыру динамикасы циклдік тұрақсыз; облыста жұмыс істейтін инновациялық белсенді кәсіпорындардың салыстырмалы түрде саны аз; инновациялық өнім өндірісі циклдік тұрақсыз сипатта орын алған; Кешенде жүргізілген зерттеулер келесі жүйе құраушы проблемаларды анықтауға мүмкіндік берді: өңдеуші өнеркәсіп үлесінің жыл сайын төмендеуі. 2022 жылғы жағдай бойынша 2013 жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 5,9%-ға төмендеді; өңдеуші өнеркәсіпке қарағанда тау-кен өнеркәсібінің жедел өсуі байқалды. Максималды ілгерілеу 2014 – 2020 жылдары болды; өнеркәсіп пен цифрландыруға біркелкі емес және тұрақсыз инвестициялар салынды. 3) Цифрландыру жағдайында Павлодар облысының өнеркәсіптік секторын инновациялық басқару моделі. Цифрландыру жағдайында Павлодар облысының экономикасының өнеркәсіптік секторын инновациялық басқаруды жетілдірудің негізгі бағыттарын әзірлеу шеңберінде мыналар ұсынылады: Павлодар облысының өнеркәсіптік секторын цифрландыру жағдайында инновациялық басқару моделі қарастырылды. Жаһандық менеджмент тенденцияларын ескере отырып, Павлодар облысының өнеркәсіптік секторын инновациялық басқару моделін құрудың негізі басқару элементтері бағыныштылық қағидаты бойынша емес, оңтайлы өзара әрекеттесу принципі бойынша құрылған үдерістік тәсіл болуы тиіс Өнеркәсіптік секторды инновациялық басқару моделінің әрбір процесі бір жағынан сәйкес цифрландыру процестерімен, екінші жағынан ұйымдастырушылық-басқару элементтерімен толықтырылуы тиіс. Үдерістік тәсіл микро және аймақтық деңгейде инновациялық ұйымдық және басқарушылық құрылымдарды құруға мүмкіндік береді. Облыстың өнеркәсіптік секторын басқарудың инновациялық ұйымдық-басқару құрылымы ұсынылды. Ұсынылған ұйымдық құрылымның ерекшелігі басқару жүйесіндегі иерархияны жоятын көлденең байланыстардың инновациялық тәсілін қолдану болып табылады. Павлодар облысының өнеркәсіптік секторын басқаруды ұйымдастырудың инновациялық тәсілі өнеркәсіптік кәсіпорындардың жұмыс істеу жүйесінде де, өңірлік деңгейде де құрылуы тиіс. Бұл жүйеде мемлекеттік өңірлік бағдарламалар мен индикативтік жоспарларды іске асыру механизмдеріне ерекше көңіл бөлінуі тиіс, бұл ретте цифрландыру сияқты үдерістер басымдықта болуы шарт: -аймақтық IT-технологиялар орталығының (DATA орталығы) өндірістік кәсіпорындарының жұмысының тиімділігін арттыру және қатысу; INTRANET және EXTRANET цифрлық жүйелерінің құрылысы; мамандандырылған бағдарламалық АТ технологияларды енгізу; өнеркәсіпті цифрландыру бойынша кадрларды оқыту көзделіп отыр. 4) Павлодар облысының өнеркәсіптік секторының даму тенденцияларында инновациялық менеджмент арқылы басқарудың және өнеркәсіпке инвестицияларды тартуды бағалаудың жобалары. Өнеркәсіптік сектордың оны цифрландыру жағдайында оңтайлы жұмыс істеуі үшін цифрландыруға перспективалы инвестицияларды бағалау жүргізілді. Жалпы алғанда, 2027 жылға дейін өнеркәсіпті цифрландыруға шамамен 1,7 триллион теңге инвестициялау қажет. Есептеу жаһандық тәжірибені ескере отырып жасалды, оның аясында өнеркәсіптік кәсіпорындарды цифрландыруға инвестицияның үлесі жалпы өндіріс көлемінен 2027 жылға қарай кемінде 24% құрайды. Қазақстан Республикасы мен Павлодар облысына қатысты еліміздің экономикасы дамып келе жатқан мемлекет ретінде қарастырылуын ескере отырып, 11,5 пайыздық көрсеткіш негізге алынды. Сондай-ақ облыстың өнеркәсіптік секторлары контекстінде инвестицияларды тиімді құрылымдауды жүргізу ұсынылады. Инвестициялардың айтарлықтай үлесі машина жасау мен металлургияға, әрқайсысы 35%-дан, сондай-ақ мұнай-химия өнеркәсібіне 20%-дан бағытталу керек. Цифрландыруға салынған инвестицияның жалпы экономикалық тиімділігі шамамен 347,95 млрд теңгені құрауы тиіс. Экономикалық тиімділік 5 жылдық стратегиялық кезеңге есептеледі, ал стандартты жылдық тиімділік 20% құрайды. Облыстың өнеркәсіп секторының жұмыс істеуінің түпкілікті сапалық нәтижелі көрсеткіштері: өнеркәсіп өндірісінің жалпы көлеміндегі өңдеуші өнеркәсіп үлесінің ұлғаюы; тау-кен өнеркәсібіндегі өндіріс көлемінің өсу қарқынымен салыстырғанда өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемінің өсу қарқынынан артық болуы байқалады. Бұл көрсеткіштер сәйкесінше 111,8% және 68,6% болады. Облыста: инновациялық белсенді өнеркәсіптік кәсіпорындар санының артуы; өнеркәсіп секторында өндірілетін инновациялық өнімнің деңгейінің 3,49%-дан 24,2%-ға дейін артуы болады. Зерттеудің негізгі нәтижелерінің сипаттамасы: 1) инновациялық менеджменттің мәнін түсіндіретін қазіргі заманғы теориялар мен тұжырымдамалар зерттелді. Басқару теориясындағы негізгі тәсілдер мен категориялар арасындағы байланыстар сипатталған. Теориялық негіздерін талдай отырып, инновациялық менеджмент процесс ретінде, өзгеріс ретінде; жүйе ретінде; кәсіби қызмет ретінде қарастырылады;. Қазіргі теорияда ғалымдардың көпшілігі инновациялық менеджмент (инновациялық менеджмент) терминімен бірге «инновациялық менеджмент» терминін қолданады.Инновациялық менеджментті инновациялық менеджменттен ерекшелендіретін жетекші критерийлер: объекті мен пәні; инновацияның мақсаты мен түрлері және әсер ету деңгейі; функциялары мен кезеңдері; әдістері мен принциптері. Басқару әдістерін зерттеу және оларды жаңашылдық белгілерімен жалпы классификацияға салыстыру стандартты емес басқару әдістерін зерттеу арқылы кеңейтіледі; 2) цифрландыру жағдайында өнеркәсіптік секторды инновациялық басқару жүйесін құру тетіктері мен құралдары талданады. Өндіріс пен басқару процестерін дамытуға және оңтайландыруға ықпал ететін цифрлық технологияларды енгізу процестері зерделенді, өнеркәсіптік секторды инновациялық басқаруцифрландыру жағдайында өнеркәсіптік секторды инновациялық басқару механизмін құрудың іргелі қағидалары тетіктерді қайта құру бойынша шараларды қабылдау арқылы ұсынылған. Негізгі нәтижелер басқарудың сапасы мен тиімділігін арттыру, өнеркәсіптік өндіріс көлемін ұлғайту, өнімнің өзіндік құнын оңтайландыру және азайту, еңбек өнімділігін арттыру, саланың бәсекеге қабілеттілігі мен инновациясын арттыру болады; 3) цифрландыру жағдайында инновациялық индустриялық менеджмент саласындағы халықаралық тәжірибе зерделенді. Әртүрлі елдерде қолданылатын табысты тәжірибелер мен үлгілердің мысалдары келтіріліп, олардың жергілікті жағдайларда бейімделу мүмкіндігі бағаланады; 4) Павлодар облысының өнеркәсіптік секторындағы инновациялық менеджменттің ағымдағы жағдайы мен тәжірибесіне егжей-тегжейлі талдау жүргізілді. Цифрландыру жағдайындағы негізгі проблемалар, жетістіктер мен одан әрі даму перспективалары зерттелді 5) инновациялық менеджмент жүйесінің және цифрландыру процестерінің Павлодар облысының өнеркәсіптік секторының жұмыс істеуінің тиімділігі мен қарқындылығына әсері бағаланды. Өзгерістер мен проблемалық аспектілерді қолдау үшін сандық және сапалық деректер берілді. 6) Павлодар облысының жағдайына бейімделген инновациялық менеджменттің әзірленген үлгісін сипаттайды. Модельдің негізгі элементтері мен құрылымына, сонымен қатар оның цифрлық технологиялармен интеграциясына назар аударылады. Модель микродеңгейдегі мәселелерді шешуге бағытталған (аймақтық өнеркәсіптік кәсіпорындардың өндірістік-шаруашылық қызметі); мезодеңгей (облыстық деңгейде өнеркәсіп секторын басқару жүйесі, мемлекеттік өңірлік басқармалардың қызметі шеңберінде макродеңгей (облыстық экономиканың өнеркәсіп секторының жұмыс істеуінің индикативті көрсеткіштерінің мемлекеттік органдардың нысаналы көрсеткіштеріне сәйкестігі); бағдарламалар). Жалпы, цифрландыру жағдайында Павлодар облысының өнеркәсіптік секторын инновациялық басқару моделінің тиімділігін бағалау критерийлері (постулаттары) өнеркәсіптік кәсіпорындарды цифрландыру бойынша инвестициялық жобаларды әзірлеу және іске асырудағы белсенділіктің жоғарылауымен ұсынылған. және олардың экономиканың барлық басым секторларын цифрландыру (машина жасау, металлургия, мұнай-химия өнеркәсібі); шағын өнеркәсіп кәсіпорындарын цифрландыру жобаларын іске асыру; өнеркәсіп өндірісінің жалпы өңірлік көлемінде цифрландыруға инвестициялардың прогрессивті үлесіне қол жеткізу; өнеркәсіптік сектордың барлық басқару инфрақұрылымын цифрландыруға инвестициялармен қатар басқару процестерін цифрландыруға инвестициялардың басым болуы; Өнеркәсіптік кәсіпорындарды цифрландыруға салынған инвестицияның тиімділігіне стратегиялық мерзімде қол жеткізу қажет. Павлодар облысының өнеркәсіп саласын одан әрі индустриялық-инновациялық дамыту болжамы жасалды. Ағымдағы үрдістер, инновациялық менеджментті енгізу нәтижелері және цифрлық технологияларды дамыту перспективалары ескерілген. Зерттеудің ғылыми жаңалығы оның теориялық қағидаларды, сондай-ақ цифрландыру жағдайында аймақтың өнеркәсіптік секторында инновациялық менеджментті дамыту және қолдану бойынша практикалық ұсыныстарды әзірлеуге бағытталған экономикалық зерттеу болып отыр. Зерттеу барысында алынған ең маңызды нәтижелер және олардың ғылыми жаңалығы мыналар болып табылады: 1) цифрландыру контекстінде өнеркәсіптік секторды инновациялық басқару механизмін құрудың жалпы әдістемесі ұсынылған, ол цифрлық технологияларды интеграциялауға жүйелі көзқарасты қамтамасыз етеді. Өнеркәсіпті басқарудағы технологиялар; 2) инновациялық менеджмент жүйесі мен цифрландыру процестерінің Павлодар облысының өнеркәсіп секторының жұмыс істеуін қарқындатуға әсерін кешенді бағалау жүргізілді, бұл өсудің және оңтайландырудың нақты тұстарын анықтауға мүмкіндік береді; 3) цифрландырудың барлық әлеуетті бағыттарын пайдалана отырып, Павлодар облысының индустриялық секторын инновациялық басқару моделі әзірленді, бұл инновацияларды неғұрлым тиімді енгізуге және өңірдің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал етеді. 4) корреляциялық талдау негізінде Павлодар облысы экономикасының индустриялық секторының тұрақты индустриалды-инновациялық дамуының негізгі параметрлерінің болжамы есептелді, бұл өңірдің дамуын стратегиялық жоспарлауға және жылдам өзгеретін жағдайларға бейімделуге мүмкіндік береді. цифрлық экономика. Ғылыми даму бағыттарына немесе мемлекеттік бағдарламаларға сәйкестігі. Диссертациялық зерттеу келесідей нормативтік құжаттар шеңберінде жүзеге асырылды: Қазақстан Республикасын индустриялық-инновациялық дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы; 2021-2025жылдарға арналған кретивті салаларды дамыту тұжырымдамасы Қазақстан Республикасының өңдеу өнеркәсібін дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы; 2023-2029 жылдарға арналған цифрлық трансформация, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар мен киберқауіпсіздік саласын дамыту тұжырымдамасы. Өтініш берушінің әрбір басылымды дайындауға қосқан үлесін сипаттау. Диссертациялық зерттеу барысында алынған ережелер мен қорытындылар Scopus-те индекстелген бір шетелдік басылымда, 5 мақала уәкілетті орган ұсынған басылымдарда, 9 мақала халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциялар жинақтарында көрсетілген. Өтініш берушінің жеке үлесі зерттеудің барлық кезеңдерін дербес ұйымдастыруда және жүзеге асыруда, зерттеу нәтижелері бойынша жарияланымдарды дайындауда және оларды сынақтан өткізуде көрінеді. Диссертациялық жұмысқа Павлодар облысының экономикасын басқарудың практикалық мәселелері мен міндеттерін шешуде қолданылуын тапқан ғылыми нәтижелер мен қорытындылар («Павлодар облысының индустриялық-инновациялық даму басқармасы» мемлекеттік мекемесінің қызметіне енгізу актісі) қамтылған. Диссертациялық зерттеу экономикалық пәндерін оқыту үшін университеттің оқу процесіне енгізілді.
Зерттеулерді этикалық бағалау жөніндегі комиссияның қорытындысы
Диссертациялық кеңестің шешімі
Диссертация қорғауының бейнежазбасы: https://youtu.be/s2_-TjTFgUY
