Жаратылыстану ғылымдары факультетінің материалдық базасын дамыту

Жаратылыстану ғылымдары факультетінің деканы, Ж. Г. Берденов:

Қазақстандағы ғылымның қарқынды дамуы аясында Л. Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті ел экономикасы секторына ғылыми үлесін арттыру мақсатында 2022 жылы Қазақстан Үкіметінің Қаулысымен "Зерттеу жоғары оқу орны" мәртебесіне ие болды. Университет Мемлекет басшысының ректорлар форумында баяндаған алға қойған мақсаттары мен міндеттерін жүзеге асыруға талпынатын, Қазақстанның Еуразиядағы зерттеу хабына айналу мүмкіндіктері мен әлеуетін бейнелейтінін атап өткен, еліміздің алдыңғы қатарлы елордалық ЖОО болып табылады.

Алғашқы өзгерістер көп күттірмеді. 2023 жылы ғылыми инфрақұрылымды дамыту шеңберінде Университеттің өз қаражатынан Жаратылыстану ғылымдары факультетіне 400 млн. теңгеден астам сомаға заманауи, технологиялық, талдамалық зертханалық жабдық сатып алынды. (Рентген-флуоресцентті спектрометр (XRF) S2 PUMA (Bruker), рентгендік дифрактометр (XRD) D6 PHASER (Bruker), сканерлейтін электронды микроскоп (SEM) Axia ChemiSEM LoVac (Thermo Fischer Scientific), Nanobrook Omni бөлшектердің өлшемдері мен дзета потенциалының анализаторы (Brookhaven Instruments).

Оқытушы-зерттеуші, Р.З. Сафаров:

Сатып алынған жабдық жаратылыстану ғылымдары саласындағы озық технологияларды білдіреді, бұл білім алушылар мен оқытушылар алдында терең зерттеулер мен эксперименттер жүргізу үшін бірегей мүмкіндіктерді ашады. Заманауи жабдықтар қызметкерлерді теориялық білімді практикалық қолдану үшін қажетті құралдармен қамтамасыз етеді, сонымен қатар ғылыми мәселелерді шешудің инновациялық тәсілдерін дамытуға шабыттандырады. Жаңа жабдық ғылыми ортада білім мен тәжірибе алмасуға ықпал ететін халықаралық зерттеу институттарымен жемісті серіктестіктерді жасайды.

Химия кафедрасының меңгерушісі, Э. Е. Копишев:

Химия кафедрасы мұндай заманауи жабдықты көптен бері армандаған. 2011 жылдан бастап ғылыми жабдықтардың мұндай ірі сатып алулары болған жоқ. Сатып алынған құрылғылар әлемдік ғылым мен өнеркәсіптің әртүрлі салаларында кеңінен қолданылады. Олардың ішінде университеттер мен ғылыми-зерттеу институттары, материалтану, химия, физика, наноғылым және инженерияны қоса алғанда. Мұндай жабдықты үкіметтік зертханаларда қолданылады, мысалы, материалдарды зерттеуде, қоршаған ортаны талдауда және сот сараптамасында; сондай-ақ фармацевтика, электроника және энергетиканы қоса алғанда әртүрлі салалардағы өнеркәсіптік зертханаларда пайдаланады.

Әлемдік трендтерді зерттей отырып, осындай құрылғыларды Аргонна ұлттық зертханасы, Ок-Ридж ұлттық зертханасы және АҚШ-тағы Лоуренс Беркли ұлттық зертханасы, сондай-ақ MIT, Caltech және Stanford University сияқты материалтану бағдарламалары күшті университеттер, Макс Планка және ETH Zurich институттары сияқты Еуропадағы ірі ғылыми-зерттеу институттары, BASF, DuPont және Intel компаниялардың өндірістік ғылыми зертханалары сияқты шетелдік ұлттық зертханалар пайдаланады деп мақтанышпен айтуға болады.

Сатып алынған аналитикалық жабдық біздің университет ғалымдарының ғылыми мүмкіндіктерін едәуір кеңейтеді. Толығырақ түсіндіретін болсақ:

S2 PUMA-Bruker компаниясы шығарған портативті рентген-флуоресцентті спектрометр (XRF). Бұл құрал материалдардың химиялық құрамын дереу талдау үшін қолданылады. S2 PUMA геология, тау-кен өнеркәсібі, металлургия, материалдарды талдау және сапаны бақылау сияқты әртүрлі салаларда қолданылады. S2 Puma спектрометрі рентгенофлуоресценция технологиясына негізделген, бұл рентген сәулесінің материал атомдарымен әрекеттесуінен туындаған сәулеленуге негізделген үлгінің элементтік құрамын анықтауға мүмкіндік береді.

D6 PHASER дифрактометрі - Bruker компаниясының материалдардың кристалдық құрылымын талдау үшін қолданылатын рентгендік дифрактометр (XRD). Бұл құрал ғылыми және өндірістік зерттеулерде, сондай-ақ материалтану, химия, геология және фармацевтика сияқты салаларда кеңінен қолданылады. Ол ұнтақтар, жұқа қабықшалар немесе монокристалдар сияқты әртүрлі үлгілердегі кристалдық құрылымдарды жылдам анықтауға арналған. Құрылғы Сu Kα рентген сәулелерінің технологиясымен жабдықталған, бұл талдау нәтижелерінде жоғары ажыратымдылық пен дәлдікке қол жеткізуге мүмкіндік береді.

Axia ChemiSEM-жаңа буын микроскобы. Құрылғы нақты уақыт режимінде үлгінің құрамы туралы ақпаратты өңдеудің және ұсынудың жаңа тұжырымдамасын ұсынады, ол СЭМ кескінін де, ЭДС кескінін де тамаша реттейді. Сонымен қатар, импульстардың адаптивті қалыптасуымен ақпаратты өңдеудің жаңа технологиясы шыңдар мен көлеңкелердің қабаттасуынан бұрмаланбай, элементтік құрам туралы сенімді ақпарат алуға мүмкіндік береді. Құрылғы салмағы 10 кг-ға дейінгі үлкен үлгілерді орналастыруды қамтамасыз етеді және бүкіл камераға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Төмен вакуум режимі өткізбейтін үлгілермен жұмыс істеуге және элементтік талдау жүргізу үшін жоғары сәулелік токтарды пайдалануға мүмкіндік береді.

NanoBrook Omni-Brookhaven Instruments шығарған бөлшектер өлшемін талдаушы және дзета потенциалын өлшегіші болып табылады. Бұл құрал бірнеше нанометрден бірнеше микрометрге дейінгі бөлшектердің өлшемдерін өлшеуге, сондай-ақ дисперсті жүйелердегі бөлшектердің дзета потенциалын анықтауға арналған. NanoBrook Omni анализаторы сұйықтықтардағы бөлшектердің мөлшері, соның ішінде зета потенциалы және молекулалық салмағы туралы ақпарат береді. Оны фармацевтика, косметика, тамақ өнеркәсібі және басқалары сияқты әртүрлі салаларда қолдануға болады, мұнда бөлшектердің мөлшерін және олардың зета потенциалын бақылау өнімнің сапасын қамтамасыз ету үшін маңызды.

Analytik Jena Multi N/C 2100 S органикалық көміртегі мен азот анализаторы үлгілердегі жалпы органикалық көміртекті (TOS) және жалпы азотты анықтауға арналған құрал болып табылады. Бұл анализатор зертханаларда судың сапасын бақылау үшін, сондай-ақ қоршаған орта мен химиялық талдауға қатысты салаларда кеңінен қолданылады. MULTI N/C 2100 S негізгі сипаттамаларына жоғары өлшеу дәлдігі, талданатын заттардың концентрациясының кең ауқымы, автоматтандырылған талдау үрдісі және сұйықтықтар мен қатты заттарды қоса алғанда, әртүрлі үлгілермен жұмыс істеу мүмкіндігі кіреді.

Жоғарыда аталған жабдықтарды сатып алу Л. Н. Гумилёв атындағы ЕҰУ-нің даму бағдарламасын іске асыру шеңберінде ғылыми-зерттеу университеті мәртебесінде жүзеге асырылды және табиғи бағыт бойынша ғылыми-зертханалық базаны дамытуға, зертханалық-талдамалық қызметтерді коммерцияландыру есебінен жаңа табыс көзін тартуға, ғылыми-зерттеу жұмыстарын қаржыландыруға ұтып алған гранттар санын ұлғайтуға, ғалымдардың жарияланымдық белсенділігін арттыруға, шетелдік талапкерлердің біздің университетте білім алуға қызығушылығын арттыруға мүмкіндік береді.

 

Жаратылыстану ғылымдары факультетінің деканы, Ж.Г. Берденов:

Ұзақ мерзімді ғылыми және білім беруді дамытудың негізі болып табылатын біздің факультетті қолдағаны және қаржыландырғаны үшін Университет басшылығына Жаратылыстану ғылымдары факультеті терең алғысын білдіреді. Бұл жабдыққа инвестиция жеміс беретінін және біздің университетті ғылым мен білім әлемінде одан да ықпалды етеді деп сенімді түрде айта аламыз. Бұл, сонымен қатар факультет үшін ғылыми қоғамдастықтың дамуына және біздің заманымыздың маңызды мәселелерін шешуге қосқан үлесін жалғастыруға тамаша мүмкіндік. Осы инновациялардың арқасында біздің университет өзінің ғылыми және академиялық артықшылық орталығы ретіндегі беделін растауды жалғастыруда. Біз осы оқу орнының бір бөлігі болғанымызды мақтан тұтамыз және басшылыққа олардың стратегиялық көзқарасы үшін терең ризашылығымызды білдіреміз.