Оқу құралының тұсаукесері және конференцияға қатысу: ғылыми жоба аясындағы негізгі іс-шаралар

2024 жылдың қазан айында Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі тарапынан 2022–2024 жж. қаржыландырылған АР14870429 «Әлем әдебиеті контексіндегі Қазақстанның балалар әдебиеті - ұлттық сана-сезім негізі ретінде» атты гранттық жоба аясында (жобаның ғылыми жетекшісі: филология ғылымдарының докторы, профессор Қадиша Нұрғали) Қазақстанның балалар әдебиетін халықаралық контексте насихаттау және жариялауға бағытталған маңызды іс-шаралар іске асырылды.

Осылай, 2024 жылдың 14 мен 16 қазан аралығында Силез университетінде (Катовице, Польша) «Przestrzenie przekładu» («Аударма кеңістігі») атты халықаралық ғылыми конференция өтті. Польша мен Еуропа, оның ішінде Поляк ғылым академиясы, Варшава мен Мария Кюри-Склодовская университеттерінің жетекші ғалымдары жобаның міндеттерін іске асыруға үлкен маңызы бар мәдени және әлеуметтік аударма аспектілеріне көңіл бөліп, көркем аударманың өзекті мәселелерін талқылады.

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті орыс филология кафедрасының меңгерушісі Қ. Нұрғали жетекшілігімен өткен «Literary translation» («Көркем аударма») атты секция отырысында балалар әдебиетін қазақ және орыс тілдеріне аудару қиындықтары туралы баяндалды. «Қазақстандағы балалар әдебиеті аудармалары туралы» атты баяндамасында Қадиша Нұрғали Қазақстанның мәдени бірегейлігін сақтау үдерісіндегі аударманың маңыздылығын көрсетті, сонымен қатар аудармашылар жұмысында кездесетін қиындықтарды атап өтті.

Сонымен қатар, педагогика ғылымдарының кандидаты, орыс филологиясы кафедрасының доцент м.а. Жанна Нұрманова 100-жылдығы ЮНЕСКО  күнтізбесіне енгізілген қазақстандық классикке арналған «Бердібек Соқпақбаевтың балалар прозасының аударма тарихы» атты зерттеуін ұсынды. Ол К. Семенова мен автордың қызы С. Соқпақбаева жасаған Б. Соқпақбаев шығармалары аудармаларын салыстырып, олардың Қазақстандағы және одан тыс жерлердегі оқырмандар үшін маңыздылығы туралы баяндама жасады. Айта кету керек, өткен конференция Қ. Нұрғали мен И. Минералованың редакциясымен «Қазақстанның балалар мен жасөспірімдер әдебиеті: кезеңдері, үрдістері, ерекшеліктері» ұжымдық монографиясының шығуын атап өтті, бұл мәселе жобаның халықаралық қоғамдастық үшін жоғары ғылыми маңыздылығын растады.

Бірнеше күннен кейін, 2024 жылғы 23 қазанда, жобаны іске асыру шеңберінде тағы бір маңызды оқиға — Мәскеу педагогикалық мемлекеттік университетінің (МПМУ) филология факультетінде «Балалар мен жасөспірімдерге арналған әлемдік әдебиет контекстіндегі ҚР Балалар мен жасөспірімдер әдебиеті» атты жаңа оқу құралының тұсаукесері өтті. 2023 жылы «Мастер ПО» баспасынан шыққан бұл оқу құралы академиялық бакалавриатқа арналған және гранттық жобада белгіленген өзекті мәселелер мен міндеттерді ескере отырып дайындалған.

Кездесуді профессор Қадиша Нұрғалидің «Қазақстан балалар әдебиеті бойынша заманауи оқулықтар» атты дәрісі ашты. Бұл дәрісте профессор оқу құралдарын жазу тәсілдерін атап өтіп, ұлттық сананы қалыптастырудағы балалар әдебиетінің рөліне назар аударды. Профессор Нұрғали жаңа оқу құралының мазмұны мен құрылымына көңіл бөліп, оның әдебиеттану саласындағы мамандарды даярлаудағы құндылығына ерекше тоқталды.

Филология ғылымдарының докторы, профессор, оқу кешенінің қосалқы авторы Ирина Минералова оқулықтың жекелеген тарауларының ерекшеліктеріне жеке тоқталды, ал Жанна Нұрманова қазақстандық авторлардың шығармаларына назар аудара отырып, оқу құралының «Хрестоматиясын» ұсынды. Бұл мәселе Қазақстанның балалар әдебиетін халықаралық білім беру үдерісіне кіріктіруге ықпал етті. Жоба аясындағы екі іс-шара да қазақстандық балалар әдебиетін халықаралық деңгейде жариялауға ықпал ете отырып, оны танымал ету үшін маңызды қадам болып табылды.