«Цифрлық археология және ЖИ: деректерді талдау мен интерпретациялау әдістерінің трансформациясы» атты ғылыми семинар

2026 жылғы 18 наурызда Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Тарих факультетінде «Цифрлық археология және ЖИ: деректерді талдау мен интерпретациялау әдістерінің трансформациясы» атты ғылыми семинар өтті. Семинар жұмысына археология және этнология кафедрасының оқытушылары, сондай-ақ бакалавриат студенттері, магистранттар мен докторанттар қатысты. Іс-шара Қазақстанда 2026 жылға жарияланған Цифрландыру және жасанды интеллект жылы аясында ұйымдастырылды.

Семинардың негізгі баяндамасын тарих ғылымдарының кандидаты Г.Т. Каженова «Цифрлық археология және ЖИ: археологиялық деректерді талдау мен интерпретациялаудағы мүмкіндіктері мен шектеулері» тақырыбында жасады. Баяндамада жасанды интеллект зерттеушіні алмастырмайтыны, керісінше археологиялық ақпараттың ірі көлемін — бейнелерді, 3D-модельдерді, жарияланымдарды, каталогтар мен деректер базаларын — өңдеуді жеделдететін құрал екені атап өтілді. Сонымен қатар археологиялық материалды түпкілікті интерпретациялау маманның ғылыми жауапкершілігі аясында қалатынына ерекше назар аударылды.

Аға оқытушы Д.Т. Тлеугабуловтың «Жасырын археологиялық құрылымдарды анықтауда ГАЖ технологияларын қолдану» атты баяндамасы археологиялық ескерткіштерді зерттеудегі микрорельефтің геоақпараттық талдау мүмкіндіктеріне арналды. Нақты мысалдар негізінде цифрлық әдістер мен арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету жасырын ғұрыптық құрылымдарды анықтауға, нысандардың кеңістіктік ұйымдасуын нақтылауға және археологиялық мұраны тіркеу мүмкіндіктерін кеңейтуге жол ашатыны көрсетілді.

       «Қазіргі археологиядағы жасанды интеллектіні қолданудың этикалық аспектілері» тақырыбындағы баяндамамен «Археология және этнология» білім беру бағдарламасының докторанты Т.В. Брынза сөз сөйледі. Баяндамада жасанды интеллектіні қолданудың ашықтығы, алынған нәтижелерді интерпретациялаудағы зерттеушінің жауапкершілігі, бастапқы деректерді сыни тұрғыдан тексеру қажеттілігі және ғылыми қызметтегі адамға бағдарланған ұстанымды сақтау мәселелері қарастырылды.

    Талқылау барысында семинар қатысушылары цифрлық құралдар мен жасанды интеллект алгоритмдері материалдарды жүйелеу мен талдауға көмектескенімен, оларды ғылыми тұрғыдан пайымдауда зерттеушінің шешуші рөлі сақталатынын атап өтті. Семинар цифрлық археологияның болашағы, пәнаралық тәсілдер және цифрлық трансформация жағдайындағы археологиялық ғылымды дамытудың жаңа бағыттары жөніндегі кәсіби пікір алмасуға арналған маңызды алаң болды.