Сыдықназаров Мұхит-Ардагер Қаржаубайұлы
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Заманауи зерттеулер ғылыми-зерттеу институтының директоры (Астана қ.).
Ахмет Байтұрсынұлы атындағы ғылым саласындағы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты.
Қазақстан Республикасының Ізгі ниет елшісі.
Еуропа Азия ғылыми конгресі Ғылыми кеңесінің мүшесі (Торунь, Польша).
ҚР Сыртқы істер министрлігі жанындағы Қоғамдық кеңестің мүшесі.
Филология ғылымдарының кандидаты. Саяси ғылымдар докторы. Профессор.
Марапаттары мен жетістіктері:
Поляк-қазақ ғылыми байланыстарын дамытуға және ғылымға қосқан үлесі үшін Польша Республикасы Сеймі Сенатының Үлкен медалі, 2016 ж.
«Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін» мемлекеттік төсбелгісі, 2022 ж.
Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетінің Құрметті профессоры, 2023 жыл.
«Қазақстан Республикасындағы географиялық білім беру саласындағы ерекше еңбегі үшін» Түркі әлемі конгресінің алтын медалі, 2024 ж.
«Ұлт Ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының 150 жылдығы» медалі, 2022 ж.
«Қазақстан халқы Ассамблеясының «Алғыс» төсбелгісі. Халық бірлігін нығайтуға қосқан үлесі үшін» медалі, мемлекеттік марапат, 2023 ж.
«Қазақстан Республикасының теміржолына 120 жыл» мерейтойлық медалі, Қазақстандағы және еуразиялық кеңістіктегі теміржол саласының даму картографиясын зерттегені үшін, 2024 ж.
«Қазақстан Республикасының Ізгі ниет елшісі», Қазақстан тарихындағы алғашқы жеті Ізгі ниет елшісінің қатарында, ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – ҚР Сыртқы істер министрінің бұйрығымен, 2024 жыл.
«Қазақстан Республикасы немістерінің бірлестігінің Герольд Бельгердің 90 жылдығы» Қазақстан Республикасы Немістері қоғамының медалі, 2024 жыл.
«Қазақстан Республикасының Мәдениет саласының үздігі», мемлекеттік марапат, 2025 ж.
«ҚР Конституциясына 30 жыл», мемлекеттік марапат, 2025 ж.
Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университетінің Құрметті профессоры, 2025 жыл.
«Тарих толқынындағы Қазақстанның үздіксіз мемлекеттілігі. IX-XIX ғасырлардағы еуропалық және америкалық карталардағы Қазақ Мемлекеті» тақырыбындағы жеке 20 жылдық зерттеулердің қорытындысы Ахмет Байтұрсынұлы атындағы ғылым саласындағы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының берілуі және 2025 жылғы 24 қазанда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Мемлекеттік төсбелгіні тапсыруы болды. Бұған дейін 2023 жылғы 6 наурызда профессор М.-А. Сыдыкназаров алғаш рет Қазақстан Президентімен кездесуге зерттеулердің барысы, зерттеу тақырыбы бойынша ғылыми жетістіктер туралы ақпарат беру, сондай-ақ Бельгияда (Брюссель) басылып шыққан Қазақ Мемлекетінің көне карталарының алғашқы кітап-атласымен және Қазақстанның көне карталарының түпнұсқаларымен таныстыру үшін шақырылған болатын.
Әлемдік мұрағаттарда алғаш рет XV-XIX ғасырлардағы Қазақ Мемлекетінің 4000-нан астам еуропалық және америкалық карталары табылды, сипатталды және зерттелді;
Қазақ Мемлекетінің 600 жыл бойы еуропалық және америкалық карталарда бейнеленуі құжаттық түрде расталды, бұл тарих ғылымы, дипломатия және білім беру үшін орасан зор маңызға ие.
Қазақстан тарихында алғаш рет Қазақ Мемлекетінің XV-XIX ғасырлардағы көне карталарының екі кітап-атласы (2021, 2024 жылдар, Брюссель, Бельгия) жарияланды, олар қазақ мемлекеттілігінің үздіксіздігінің артефактілері ретінде қазақстандық және халықаралық ғылыми, мәдени-ақпараттық айналымға енгізілді.
XV-XIX ғғ. Қазақ Мемлекетінің бұрын белгісіз болған 25 қаласының ашылуы және оқшаулануы. Жүргізілген талдау Қазақстанның қазіргі аумағы мен көршілес елдердің шегінде, бұрын белгісіз немесе Қазақстанның батысында, солтүстігінде, оңтүстік-шығысында археологиялық зерттеулерде сипатталмаған кемінде 25 қазақ қаласын сәйкестендіруге мүмкіндік берді — Шайбаншық, Қосмай, Солқанат, Масауиз, Рисан, Найям, Рауоры, Бортона/Фортона, Барскөл, Эйлақ, Анниби, Найманорум, Лакмары және Йером/Жерым және т.б.
Ғалым Мұхит-Ардагер Сыдықназаровтың картографиялық мәліметтері бойынша Ақтөбе қаласы тарихи карталарды зерттеу негізінде қазіргі Ақтөбеден шамамен 20-30 км жердегі ортағасырлық Эйлақ/Яйлақ/Йлақ қаласының урбанистік мұрагері болып табылады.
XV-XIX ғасырлардағы еуропалық карталар бойынша ғалым сондай-ақ Каспий жағалауының шығысында, қазіргі уақытта Атырау облысының сусыз жерлерінің бір бөлігінде орналасқан ауқымды Шайсуре шығанағын тауып, ашты, оқшаулады және сәйкестендірді.
Қазақ Мемлекетінің дипломатиялық және әскери картографиясын зерттеу, мәдени мұра:
1457 жылғы генуэздік әлем картасында қазақ хандары Жәнібек пен Барақтың көзі тірісіндегі бейнелері алғаш рет табылды және зерттелді
Ғалым Ару-Сұлтан тұлғасын ашып, Қазақстан тарихына қайтарды. Алғаш рет Британ кітапханасының мұрағаттарындағы корольдік шежіреден 1557–1576 жылдары Англияда Елизавета I патшайымның сарайында Қазақ Мемлекетінің алғашқы дипломатиялық өкілі болған Ару-Сұлтан туралы көзі тірісіндегі портреті мен құжаттары табылды және зерттелді. Бұл жаңалықтар Қазақстанның тарихи жадын және мәдени мұрасын қалпына келтіру үшін өте маңызды.
қазақстанда алғаш рет жаңа ғылыми бағыттардың негізі қаланды: IX-XX ғасырлардағы Қазақ Мемлекетінің, түркі елдерінің картографиясы және тарихи географиясы;
М.-А. Сыдықназаровтың ғылыми еңбектерінің арқасында еуропалық географо-картографиялық дәстүрдегі бастапқы гидроним (мұхит атауы) ашылды: Солтүстік Мұзды мұхит XIX ғасырдың басына дейін барлық еуропалық XV-XVIII ғғ. карталарында «Түркі мұхиты» деп аталған.
Еуропалық карталар бойынша ғалым Қазақ Мемлекетінің демографиясы туралы мәліметтерді ашты және тапты. 1822 жылғы француз картасында Қазақ Мемлекетінің демографиясы бойынша мәліметтер - 4,5 млн.
Қазіргі Ақтөбе қаласына жақын орналасқан «Лаэти» қаласының дұрыс атауы (урбанонимі) нақтыланды, ол Лаэти емес, «Яикты / Жайықты» деп дұрыс және дәл аталған.
Қазақстан тарихында алғаш рет ғалым Қазақстанда: Астана, Алматы, Көкшетау, Орал, Ақтөбе, Түркістан, Қарағанды, Шымкент, Өскемен қалаларында және шетелде: Брюссель (Бельгия), Париж (Франция), Мәскеу (Ресей), Лондон (Англия), Сан-Франциско және Чикаго (АҚШ), Варшава (Польша) қалаларында қазақстандық және шетелдік зерттеушілерге құнды картографиялық материалдар беретін «XV-XIX ғғ. Қазақ Мемлекетінің көне еуропалық және америкалық карталарының галереясы» тұрақты көрмелерін ашты.
Ғылыми айналымға басқа түркі мемлекеттері мен халықтарының (әліпби ретімен: Әзірбайжандардың, Қарақалпақтардың, Башқұрттардың, Қырғыздардың, Ноғайлардың, Татарлардың, Түрікмендердің, Түріктердің, Өзбектердің) бұрын қазақстандық және әлемдік зерттеушілерге белгісіз болған жүздеген картографиялық дереккөздері енгізілді, бұл Орталық Азияның, орталық Еуразияның саяси тарихының көрінісін едәуір кеңейтеді.
Үш авторлық куәлік алынды: 1) 2023 жылғы «17» наурыздағы № 33712; 2) 2025 жылғы «6» ақпандағы № 54265; 3) 2025 жылғы «4» ақпандағы № 54172.
Француз Ғылым Академиясының Ғылыми кеңесінің отырысына ғылыми баяндамамен шақырылған алғашқы қазақ ғалымы (қыркүйек, 2023 жыл),
Зерттеу нәтижелері бойынша Польша Ғылым академиясына ғылыми баяндамамен шақырылды (қараша, 2024 жыл).
Еңбек қызметі:
2012 жылдан қазіргі уақытқа дейін – Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Заманауи зерттеулер институтының директоры, БҒҚ, Л. Гумилев атындағы ЕҰУ профессоры
2009 - 2012 – Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ PhD-докторанты, мамандығы – саяси ғылымдар
2009 ж. - Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ ректорының кеңесшісі
2004 ж. – 2009 ж. ТарМПИ Ғылым және халықаралық байланыстар департаментінің директоры,
1998-2004 жж. – ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер, бас ғылыми қызметкер, кафедра меңгерушісі
Білімі:
2018 ж. – БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде тағылымдама, Нью-Йорк, АҚШ
2012 ж. – Үздік диплом: Л.Гумилев атындағы ЕҰУ саясаттану факультетінің, халықаралық қатынастар факультетінің докторантурасы, Астана қ.
2011 ж. – Үздік диплом: Польша Сыртқы істер министрлігі жанындағы Дипломатиялық академия, Варшава қ.
2011 ж. – Польша халықаралық қатынастар институты (Polish Institute of International Affairs, 2020 жылы әлемдегі ең үздік 30 аналитикалық орталықтың қатарына енді), Варшава қ.
2010 ж. – Үздік диплом: Л.Гумилев атындағы ЕҰУ Қосымша білім беру институты, «Халықаралық құқық» мамандығы, Астана қ.
2009 ж. – Польша Ғылым Академиясының Саяси зерттеулер институты, Варшава қ.
2010 ж. – Познаньдағы Адам Мицкевич атындағы университеттің саяси ғылымдар және журналистика факультетінде тағылымдама (Adam Mickiewicz University in Poznan), Польша
2008 ж. – Польша Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігінде тағылымдама.
2008 ж. – Үздік диплом: Американдық-поляктық Фулбрайт қорының гранты бойынша ғылыми жұмысты қорғау нәтижелері бойынша Адам Мицкевич атындағы университеттің құқық және басқару факультеті (Adam Mickiewicz University, Познань қ., Польша).
2002 ж. – Үздік диплом: аспирантура, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-да кандидаттық диссертацияны мерзімінен бұрын қорғау
1997 ж. – Үздік диплом: М.Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті, филология факультеті.
Ғылыми еңбектері:
180-нен астам ғылыми жарияланым, 10 монография.
