Еуразия ұлттық университетінде университет омбудсмені Неля Шапекованың бастамасымен эколог әрі эко-ерікті Юрий Гашектің «Жерге бақ сыйла» атты апталық семинар-тренингі өтті.

Семинарда «Жерге бақ сыйла» жеке қорының төрағасы, «Атамекен-Родина» қоғамдық бірлестігінің жетекшісі Юрий Гашек университет студенттері мен қызметкерлеріне және түлектеріне жерді аялаудың маңыздылығы, экологияны жақсарту үшін жасыл желектерді отырғызуға саналы көзқарас, табиғатқа құрметпен қарау және т.б. туралы айтып берді.

Юрий Гашек және оның серіктестері 20 жыл бойы ағаш өсірумен айналысады. Осы уақыт ішінде экоеріктілер тобы ондаған мың ағаш өсіріп, таратып, 700 іс-шара өткізді. Оның семинарларына 7 мың бала қатысты. Әр балаға ағаш отырғызуға мүмкіндік берілді. Юрий Гашек ағаш өсіруді өзінің негізгі функциясы деп санайды және бұл мәселеде өмірлік мәнге ие. Юрий Гашек Еуразия ұлттық университетінің баспасөз қызметіне берген сұхбатында қозғалыстың пайда болуы, адамдардың қоршаған ортаға деген көзқарасы, өскелең ұрпақты тәрбиелеу туралы толығырақ айтып берді.

-Сәлеметсіз бе, Юрий Львович! Біздің университетке қош келдіңіз. Айтыңызшы, сіздің қозғалысыңыз қалай басталды?

Ю.Г.: Ой адам әрекетінен бұрын болады деп санаймыз. Бізді ауамыз бен суымыздың неге лас екендігі туралы ойлар мазалады, біз жиі ауырамыз. Біз бұл мәселені шешу туралы көп ойладық, түнімен ұйықтамадық, ақырында жердің біз үшін жасаған заңдарынан алыстап бара жатқанымызды түсіндік. Біз онымен байланысты жоғалтып, жасанды әлемге көбірек еніп жатырмыз. Сондықтан біз табиғат заңдарын сақтамаймыз, өзімізше ойлаймыз. Біз әлі бүкіл әлеммен байланыс орната алмадық, ал табиғатта бұл байланыс реттелген.

Табиғатпен араласа бастадық. Біз жерді ақырындап қазып, онымен сөйлесе бастадық, ол бізге өз сырын айта бастады. Сөйтіп, біз осылай жасағымыз келеді деген қорытындыға келдік. Біз мұны өмірдің мәні деп түсінеміз.

Дегенмен, біз, экологтар, өкінішке орай, шеше алмайтын мәселе бар. Ең бастысы, бізге ізбасарлар керек. Біз, экологтар, бүкіл жер бетін құтқара алмаймыз немесе барлық қоқысты өз күшімізбен шығара алмаймыз. Жер бетінде өмір сүретін әрбір адам жердің байлығын тұтынады, оның орнына, өкінішке қарай, оған қоқыстан басқа ешкім ештеңе қайтармайды.

Бұл жағдайды жаппай өзгерту керек екенін түсіндік. Адам өзін-өзі тазалауы керек. Мұны істеу мүмкін емес, өйткені қажет, оны жасауға болады, өйткені мен оны жақсы көремін. Біз адамдарды өмір салтын өзгертуге шақырамыз: табиғатпен үйлесімді өмір сүруге, мысалы, аз қабатты құрылыста. Айналаңызға көп ағаш отырғызып, бау-бақша өсіріңіз.

Өйткені, әрбір адам өз өмірінде жай ағаш өсіріп қоймай, бау-бақша өсіруі керек. Ол үй салып қана қоймай, қоршаған ортаға зиян тигізбейтін үй салуы тиіс. Ол ұл туып қана қоймай, тұтас отбасын құруы қажет. Ол үшін қолайлы жағдай жасау керек. Табиғат бізге көп бала өсіруге, дені сау болуға және қоршаған ортаны жақсартуға көмектеседі.

Біз мұны 2003 жылдан бері жасап келеміз. Біз өзіміз үшін бастадық. Біз жақсы жағдайда қалай өмір сүреміз деп ойладық. Біз бақтарды құруды бастаған кезде, біз жердегі бақыт тек әмбебап болуы мүмкін екенін түсіндік. Егер мен өз бақшамда бақытты өмір сүрсем және айналамда өрт немесе соғыс болса, мен де зардап шегетінімді түсінемін. Бақыт жер бетіндегі барлық адамдар үшін болуы керек. Ешкім әдепсіз нәрсе жасағысы келмеуі үшін, адамдар менің алмаларым маған арнайы композициямен өскенін түсінсін. Осының бәрін түсініп, жақын жерде алма өсіре бастағанда, біздің жеріміз гүлденген баққа айналады, менің ойымша, проблемалар өздігінен жойылады.

-2003 жылдан бері экологияға қатысты қоғамда оң өзгерістерді байқадыңыз ба?

Ю.Г.: Қоғам өзгеруде. Бізде көшеттерді тегін тарататын «Қоғамдық питомник» жобасы бар. Бұрын біз ағаштар бердік, адамдар оларды алды, бірақ олар үнемі отырғыза бермейді. Біз көшеттерге жақсы қарауды талап ете бастадық. Адамдар уәде берді, бірақ бәрібір ағаш отырғызу жауапкершілігін өз мойнына алған жоқ. Содан кейін біз: «Көшет алу үшін екі шартты орындау керек: қазылған шұңқырды алдын-ала дайындаңыз, фото, видео есеп жіберіңіз» деп талап ете бастадық. Біз көрген шұңқырлар саны - сіз алуға болатын ағаштардың саны. Екінші шарт: сіз бізге суару жүйесін көрсетуіңіз керек. Адамдар арасында қандай сезім жарылысы болғанын елестете алмайсыз. Ондаған жылдардан кейін адамдар ағаш отырғызуға дайындалу керектігін түсінді. Жер бетінде мұны түсінген, қабылдаған және жердің қалпына келуіне шынымен көмектескісі келетін көптеген адамдар бар.

– Бұл мәселеге студенттердің көзқарасы туралы не айта аласыз?

Ю.Г.: Біз жер - ананың балаларымыз, оған деген сүйіспеншілігіміздің ұшқыны әр баланың жүрегінде өмір сүреді. Егер біз бұл жарықты жағып, дамуға көмектессек және балалар бұған дайын болса, онда бәрі ойдағыдай болады. Егер балаларға бұл туралы айтылмаса, олар бұл ақпараттан өтіп кетеді және жердегі пенде ретінде өз функцияларын орындамайды. Балалар өте жанашыр, жаман жағы – біз бүгін оларға лайықты үлгі емеспіз. Біз өзіміз Жер-Ана денесіндегі паразиттер сияқты өмір сүреміз, қоқыстардан басқа ресурстарды тұтынамыз, ештеңе қайтармаймыз. Бала тәрбиесі, ең алдымен, өзіңді тәрбиелеу. Дәріс тыңдаған әрбір студент құмыраға көшет отырғызды, өсіремін деп үйіне апарды, ол жазға дейін құмырада өседі, содан кейін оны ауылға, не аулаға, немесе институт аумағына отырғызады. Сіз оны лайықты күтім жасай алатын жерге отырғызуыңыз керек.

– Ұйымның жоспарлары туралы айтып өтсеңіз?

Ю.Г.: Біздің түсінгеніміздей, адамдар ағаш отырғызуға ерекше қызығушылық танытпайды. Кез келген ағаш отырғызуды идеологиялық мазмұнмен толтыруға тырысамыз. ЕҰУ-мен бірлесіп көктемгі ағаш отырғызуды Ұлы Жеңістің 80 жылдығымен байланыстыруды жөн көрдік. Халық Жеңіс құрметіне қуана ағаш отырғызады. Біз махаббат бақтарын, бақыт саябақтарын, отбасы бағын жасағымыз келеді. Біздің міндетіміз ағаш отырғызуды қызықты етіп, адамдар ағаш отырғызу керек болғандықтан емес, оны ұнатып, жақсы көргендіктен және қалағандықтан отырғызуын қалаймыз. Ондай жақсы ниет әрқашан оң нәтиже береді.

– Әңгімеңізге рахмет!

Әңгімелескен: ЕҰУ баспасөз хатшысы Ляйла Рахманова

Responsible consumption and production