Digital Nauryz

Қазақстандағы Наурыз мейрамын тойлау: дәстүрлер, мәні және қазіргі заман

Наурыз — Орталық Азия халықтары үшін ең көне әрі ең маңызды мерекелердің бірі. Қазақстанда ол көктемнің келуін, табиғаттың жаңаруын және жаңа өмірлік кезеңнің басталуын білдіреді. Бүгінде Наурыз — бұл тек тарихи дәстүр ғана емес, сонымен қатар елдің түрлі ұрпақтары мен этностарын біріктіретін жарқын мәдени оқиға.

Мерекенің шығу тегі

«Наурыз» атауы парсы тіліндегі nou — «жаңа» және ruz — «күн»,бұл «жаңа күн« дегенді білдіреді. Мерекенің тарихы бірнеше мыңжылдықты қамтиды және ежелгі егіншілік өркениеттері дәуірінен бастау алады. Көктемгі күн мен түннің теңелу күні —шамамен 21— 22 наурыз— әлемнің жаңаруы сәті деп есептелген, қыстың соңына дейін жылулыққа жол беретін кезеңі ретінде қаралған.

Даланың көшпелі халықтары үшін бұл кезең ерекше маңызды болған: жаңа шаруашылық жылы басталып, адамдар өткенге қорытынды жасап, реніштерін кешіріп, өзгерістерге дайындалған.

Қазақстанда Наурыз қалай тойланады

Бүгінде Қазақстанда Наурыз мерекесін тойлау бірнеше күнге созылады және көптеген дәстүрлі элементтерді қамтиды.

Киіз үйлер мен халықтық көңіл көтерулер

Қалалардың орталық алаңдарына қонақжайлылық пен үй жайлылығының символы саналатын қазақтың киіз үйлері орнатылады. Ішінде ұлттық әшекейлерді, тұрмыстық заттарды көруге және дәстүрлі тағамдарды татып көруге болады.

Наурыз-көже — басты тағам

Ерекше орын Наурыз көжеге тиесілі— бұл мерекелік сорпа, әдетте жеті түрлі құрамнан тұрады. Жеті саны үйлесімділік пен берекенің символы болып саналады. Әр түрлі өңірлерде құрамында айырмашылық болуы мүмкін, бірақ көбінесе оған ет, су, тұз, дәнді дақылдар, сүт өнімдері және май кіреді.

Әдет-ғұрыптар мен дәстүрлер

Наурыз күндерінде әдет бойынша:

• туыстар мен көршілерді аралау;
• мерекелік мол дастарқан жаю;
• мұқтаждарға көмек көрсету;
• ескі реніштерді кешіру;
• бір-біріне денсаулық пен береке тілеу.

Сонымен қатар қол жайылып, үлкендерден бата алынады.

Ұлттық ойындар мен көңіл көтерулер

Мереке кезінде көрнекті жарыстар ұйымдастырылады:

• көкпар — командалық ат үстіндегі тартыс ойыны;
• қазақша күрес — қазақ халқының дәстүрлі ұлттық күресі
• айтыс — ақындардың поэзиялық сайысы;
• ат жарыс және халықтық би.

Бұл шаралар мәдени мұраны сақтауға және жастарды ата-бабалардың дәстүрлерімен танысуына көмектеседі.

Заманауи Қазақстандағы Наурыз

1991 жылы тәуелсіздік ие болғаннан кейін Наурыз жаңа мәртебе алып, басты ұлттық мерекелердің біріне айналды. Бүгіңгі таңда оны тек діни-мәдени оқиға ретінде ғана емес, елде тұратын барлық халықтардың бірлігінің символы ретінде де тойлайды.

Барлық өңірлерде мереке аясында концерттер, ұлттық тағамдардан дәм тату, қолөнершілер жәрмеңкелері және отбасылық шаралар ұйымдастырылады. Көптеген мекемелер мен ұйымдар жаңару мен ізгі істерді насихаттау мақсатында қайырымдылық шараларын өткізеді.

Бүгінгі Наурыз мерекесінің маңызы

Қазіргі заманауи қазақстандықтар үшін Наурыз тек дәстүр ғана емес. Бұл:

• жаңа кезеңнің басталуы;
• отбасылық байланыстарды нығайту;
• тарих пен мәдениетке құрмет көрсету;
• болашаққа берекелі үміт арнау.

Мереке адамның табиғатпен тығыз байланысын және адамдар арасындағы үйлесімділіктің маңыздылығын еске салады.

Қорытынды

Наурыз —көктем, жарық пен бірліктің мерекесі, ол ежелгі дәстүрлер мен қазіргі өмірді біріктіреді. Қазақстанда бұл мереке жаңарудың және көршіге ізгі ниет көрсетудің нышаны, үйлердің есігі қонақжайлылыққа ашық, ал жүректер — ізгі тілектерге толы.